İşlem Yapılıyor

YASAMA

1982 Anayasasına göre yasama yetkisi Türk milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisine verilmiştir. Yasama yetkisi TBMM’nin kanun yapma ve parlamento kararları alma yetkisi olarak da ifade edilebilir.

Yasama Yetkisinin Özellikleri

*Yasama Yetkisinin Genelliği:

TBMM’nin anayasaya aykırı olmamak şartı ile her konuyu kanunla ya da herhangi bir konuyu dilediği gibi ayrıntılı olarak düzenlemesidir.

İstisnası: Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

*Yasama Yetkisinin Asliliği:

TBMM’nin bir konuyu araya başka bir işlem girmeden doğrudan doğruya düzenleyebilmesidir.

İstisnası: Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Olağanüstü Kanun Hükmünde Kararnameleri, Sıkıyönetim.

*Yasama Yetkisinin Devredilemezliği:

Yasama yetkisi Türk milleti adına TBMM’ye verilmiştir. Kuvvetler ayrılığı ilkesine bağlı olarak bu yetki devredilemez. Bu ilke mutlak değildir. Anayasa ile istisna getirilebilir.

İstisnası: Kanun Hükmünde Kararnameler ( Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılır.)

*Yasamanın Sürekliliği:

Siyasi Partilerin Uyacakları Esaslar

  • Siyasi partiler ticari faaliyette bulunamazlar.
  • Anayasa Mahkemesi siyasi partileri denetlerken Sayıştay’dan yardım alır. Anayasa Mahkemesinin bu denetim sonucunca vereceği kararlar kesindir.

Siyasi Partilerin Kapatılması

  • Siyasi partilerin kapatılıp kapatılmayacağı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının açacağı dava üzerine Anayasa Mahkemesi tarafından kesin olarak karara bağlanır. Bir siyasi partinin tamamen kapatılmasına suç sayılan durumların işlendiğinde söz konusu partinin odak haline geldiği durumda karar verilir.

Not: Anayasa Mahkemesi yukarıdaki duruma göre bir partiyi temelli kapatır ve partinin devlet yardımından kısmen ya da tamamen yoksun bırakılmasına karar verebilir.

  • Temelli kapatılan bir parti başka bir ad altında yeniden kurulamaz.
  • Bir siyasi partinin temelli kapatılmasına bildiri, açıklamaları ve faaliyetleri ile sebep olan kurucuları da dahil olmak üzere üyeleri, Anayasa Mahkemesinin temelli kapatmaya ilişkin kesin kararının Resmi Gazetede gerekçeli olarak yayımlanmasından başlayarak 5 yıl süreyle başka bir partinin kurucusu, yöneticisi, üyesi ve denetçisi olamaz.
  • Yabancı kurum ve kuruluşlardan maddi yardım alan siyasi partiler temelli olarak kapatılır.

Not: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, bir siyasi partinin kapatılması için Anayasa Mahkemesinde dava açmak üzere;

- Resen( Tek başına)

- Bakanlar Kurulunun kararı üzerine Adalet Bakanının istemi ile

- Bir siyasi partinin istemi üzerine harekete geçebilir.

Not: Bir siyasi partinin devletten mali yardım alabilmesi için seçimlerde geçerli oyların % 7’sini alması yeterlidir.

Not: Bir siyasi partinin mecliste milletvekilinin bulunabilmesi için yapılan son seçimlerde % 10 ya da daha çok oy alması gerekir.

Parlamento Kararları ( TBMM Kararları)

Parlamento kararları TBMM’nin iç yapısına ve çalışma düzenine ilişkin veya meclisin yürütme ve yargı organlarıyla olan ilişkileri hususunda aldığı kararlardır. Bu kararlar daha çok TBMM’nin işleyişine ilişkin kararlardır. Cumhurbaşkanının imzasına gerek olmayan kararlardır. TBMM’nin kararı adı altında Resmi Gazetede yayımlanır. İstisnai durumlar hariç bu kararlar yargısal denetime tabi değildir.

Parlamento Kararları

*TBMM İçtüzüğü

* Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması

* TBMM seçimlerinin yenilenmesi

* Meclis başkanı ve TBMM Başkanlık divanı üyelerinin seçilmesi

* RTÜK üyelerinin seçilmesi

* Milletvekilliğinin düşürülmesi

* Savaş ilanı

* Olağanüstü hal ve sıkıyönetim kararlarının onaylanması ve uzatılması

* Bakanlar Kuruluna güvenoyu verilmesi

* TSK’nin yurt dışına gönderilmesi

* Yabancı ülke askerlerinin ülkeye kabul edilmesi

* Cumhurbaşkanının vatana ihanetten suçlanması

* Meclis soruşturması açılması ve Yüce Divana sevk kararı

* Bakanlar Kuruluna güvenoyu verilmesi

* Kalkınma Planlarının onaylanması

* Meclisin tatile girmesi

* Yasama Dokunulmazlığının kaldırılması

TBMM ÜYELERİNİN SEÇİMİ

TBMM genel oyla seçilen 550 milletvekilinden oluşur. 1982 Anayasasına göre milletvekili seçilebilmenin bazı şartları vardır. Bunlar;

  • Türk vatandaşı olmak.
  • 25 yaşını tamamlamış olmak.
  • Askerlik hizmetini yapmış olmak.
  • En az ilkokul mezunu olmak.
  • Kısıtlı olmamak.
  • Toplam bir yıldan fazla hapis cezasına hüküm giymemiş olmak.( Taksirli suçlar hariç)
  • Ağır hapis cezasına hüküm giymemiş olmak.
  • Belirli suçlardan hüküm giymemiş olmak.
  • Yüz kızartıcı suçlardan hüküm giymemiş olmak.

Milletvekili Adayı Olabilmek İçin Görevinden İstifa Etmek Zorunda Olan Kişiler

  • Yüksek yargı organları mensupları( seçilemezlerse görevine tekrar dönemezler.)
  • Türk Silahlı Kuvvetleri Mensupları( seçilemezlerse görevine tekrar geri dönemezler.)
  • Hakimler ve savcılar.
  • Yüksek öğretim kurumlarındaki öğretim elemanları
  • YÖK üyeleri ( Seçilemezlerse görevlerine 6 ay içerisinde geri dönerler.)
  • Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan memur statüsündeki görevliler (seçilemezlerse görevlerine 6 ay içerisinde geri dönerler.)
  • İşçi niteliği taşımayan kamu görevlileri

Not: Bir kişinin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olup olmadığı konusunda karar verme yetkisi Yüksek Seçim Kuruluna aittir.

TBMM’nin Seçim Dönemi

  • TBMM seçimleri 4 yılda bir yapılır.
  • TBMM istediği zaman seçim kararı alabilir.
  • TBMM’de 45 gün içinde hükümet kurulmazsa Cumhurbaşkanı TBMM Başkanına danışarak seçimleri yenileyebilir. (2007 Anayasa değişikliği)

TBMM seçimleri üç şekilde gerçekleşir. Bunlar;

Meclisin seçim döneminin sona ermesiyle:

TBMM seçimleri 4 yılda bir yapılır. Her seçim döneminin son toplantı yılının 3 Temmuz günü, seçimin başlangıç tarihidir. Ekim ayının ikinci Pazar günü oy verilir.

Meclisin erken seçim kararı almasıyla:

4 yıl dolmadan TBMM’nin seçimin yenilenmesine karar vermesine erken seçim denir. TBMM’nin seçimi yenilemesine karar vermesiyle birlikte seçimin yapılacağı tarihi de belirler. TBMM seçimlerin yenilenmesine karar verdikten sonra Bu kararı değiştirebilir de kaldırabilir de.

TBMM seçimlerinin cumhurbaşkanı tarafından yenilenmesiyle:

Cumhurbaşkanının meclis seçimlerini yenilemesi yetkisine ‘’ fesih hakkı’’ denir. 1982 Anayasasına göre cumhurbaşkanının meclis seçimlerini yenilemesi belirli şartlara bağlanmıştır. Bunlar;

  • Yeni seçilen TBMM’de Başkanlık Divanı Seçiminden sonra 45 gün içinde Bakanlar Kurulunun kurulamaması
  • Başbakanın güvensizlik oyu dışında çekilmesiyle 45 gün içinde Bakanlar Kurulunun kurulamaması.
  • Yeni oluşturulan Bakanlar Kurulunun güvenoyu alamaması.
  • Bakanlar Kurulunun gensoru sonucunda ya da görev sırasında güvenoyu isteminin reddedilmesi yollarından biri ile düşürülmesi.

Durumlarında 45 içinde yeni Bakanlar Kurulunun kurulamaması veya kurulduğu halde güvenoyu alamaması üzerine Cumhurbaşkanı Meclis Başkanına danışarak seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.Cumhurbaşkanının meclis seçimlerini yenilemesine karar vermesi mecburi değildir. Cumhurbaşkanının fesih yetkisi taktiri bir yetkidir.

Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme kararı almasıyla birlikte yenileme kararını izleyen 90 günden sonraki ilk Pazar günü oy verilir

Not: Seçim dönemi bitmeden seçimin yenilenmesine Cumhurbaşkanı ya da TBMM karar verirse durum Bakanlar Kurulu tarafından 48 saat içinde ilan edilir.

Seçimlerin Ertelenmesi ( Geriye Bırakılması)

Savaş sebebiyle seçimlerin yapılma olanağı yoksa seçimler 1 yıl geriye bırakılır. Geriye bırakma yetkisi TBMM’ ye aittir.Savaş durumu ortadan kalkmadığı sürece geriye bırakma işlemi devam eder. Savaş tehlikesi ortadan kalktığı an seçimler yapılır.

Seçimlerin Genel Yönetimi ve Denetimi

  • Seçimlerin yönetim ve denetiminden Yüksek Seçim Kurulu sorumludur.
  • YSK’nin kesin olmayan kararlarına karşı 7 gn içinde itiraz edilebilir.
  • YSK’nın kesin kararlarına itiraz edilemez.
  • YSK, 7 asil ve 4 yedek üyeden oluşur. Üyelerin 5’i Danıştay, 6’sı Yargıtay genel kurullarınca kendi üyeleri arasından gizli oyu ile seçilir.
  • YSK’ ye Yargıtay ve Danıştay’dan seçilmiş üyeler arasından ad çekme ile ikişer yedek üye seçilir.

TBMM ÜYELİĞİ İLE İLGİLİ HÜKÜMLER

Milletin Temsilcisi: Milletvekilleri sadece seçildikleri ilin temsilcisi değil Tüm Türk milletinin temsilcisidir.

Milletvekilliği ile Bağdaşmayan İşler: Milletvekilleri devletle ilgisi olmayan vakıf, şirket, sendika yöneticiliği, ve yönetici vekili olarak görev alamazlar.

Yasama Sorumsuzluğu( Mutlak sorumsuzluk): Milletvekilleri mecliste söyledikleri sözlerden, davranışlardan ve kullandıkları oylardan sorumlu değildir. Yasama sorumsuzluğu süreklidir ve kaldırılamaz.

Yasama Dokunulmazlığı: Milletvekillerinin milletvekili olmadan ve milletvekili olduktan sonra bir suç işlemişse eğer TBMM kararı olmadan yargılanamaz, sorgulanamaz ve tutuklanamaz. Dokunulmazlık ancak TBMM kararıyla kaldırılabilir. Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili 7 gün içinde Anayasa mahkemesine itiraz edebilir. Anayasa Mahkemesi bu itirazı 15 gün içinde karara bağlar.

Milletvekilliğinin Sona Ermesi

Yeni seçimlere normal seçim döneminin bitmesi, meclisin erken seçime karar vermesi ya da cumhurbaşkanının meclisi feshetmesi sonucu yeni seçimlere gitmeyen ya da gittiği halde seçilemeyen bir milletvekilinin milletvekilliği sona erer. Seçimlere girip seçilen bir milletvekilinin milletvekilliği devam eder. Yeni seçimlerden sonra eski milletvekilinin milletvekilliği yeni meclisin başkanlık divanın oluşturulması anında sona erer.

Milletvekilliğinin Düşme Nedenleri

İstifa

İstifa eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesi istifanın geçerli olduğu TBMM başkanlık Divanınca tespit edildikten sonra TBMM genel kurulunca karar verildikten sonra milletvekilinin milletvekilliği düşer.

Kesin Hüküm Giyme

Milletvekili seçilmeye engel teşkil eden bir suçtan hüküm giyen milletvekilinin, milletvekilliği bu husustaki kesin mahkeme kararının meclis genel kuruluna bildirilmesiyle milletvekilinin milletvekilliği düşer. Bu hususta Meclis Genel Kurulunca ayrıca bir karar alınmaz.

Kısıtlanma

Mahkeme kararıyla kısıtlanan milletvekilinin milletvekilliği bu husustaki kesin mahkeme kararının Meclis Genel Kuruluna bildirilmesiyle düşer.

Milletvekilliği ile Bağdaşmayan Bir Görev ya da Hizmeti sürdürme

Milletvekilinin milletvekilliği ile bağdaşmayan herhangi bir görev ya da hizmeti sürdürmede ısrar etmesi durumunda bu milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu sonucunda Genel Kurul gizli oyla milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine karar verir.

Devamsızlık

Meclis içindeki çalışmalara bir içinde özürsüz ya da izinsiz olarak beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin, milletvekilliğinin düşmesine, durumun Meclis Başkanlık Divanınca tespit edilmesi sonucunda Meclis Genel Kurulunun üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyuyla karar verilir.

Not: Milletvekilliğinin Sona Erdiği Haller

  1. Kendiliğinden Sona Erdiği Durumlar
  • Yeni seçimler sonucunda tekrar milletvekili seçilmezse
  • Mahkeme kararı ile kesin hüküm giyerse
  • Cumhurbaşkanı seçilirse
  • Ölüm
  1. Meclis Kararı İle Sona Erdiği Durumlar
  • Meclis çalışmalarına bir ay içerisinde beş birleşim günü katılmazsa( Devamsızlık- Mutlak salt çoğunluk 276)
  • Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevi ya da hizmeti sürdürmesi( Gizli oy- Basit çoğunluk)
  • İstifa( Basit çoğunluk)

Milletvekilliğinin Düşmediği Durumlar

  • Milletvekilinin başbakan olması
  • Milletvekilinin bakan olması
  • Milletvekilinin TBMM başkanı olması
  • Milletvekilinin partisinden istifa etmesi
  • Milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılması

Not: 2010 Anayasa değişikliğine göre partisinin kapatılmasına neden olan milletvekilinin milletvekilliği düşmez.

Not: Milletvekilinin cumhurbaşkanı seçilmesi milletvekilliğinin sona ermesine neden olur.

Ara Seçim

İki yasama dönemi arasında TBMM üyeliklerinde boşalma olması durumunda yapılan seçimlere ara seçim denir. 1982 Anayasasına göre TBMM üyeliklerinde boşalma olması durumunda ara seçime gidilir. Ara seçim sadece üyeliklerde boşalmanın olduğu seçim çevresinde yapılır.

Ara Seçimin Şartları

  • Ara seçim her seçim döneminde bir kez yapılır.
  • Genel seçimlerin üzerinden 30 ay geçmedikçe ara seçime gidilmez.

İstisnası: Bir ilin veya seçim çevresinin TBMM’de hiç milletvekili kalmamışsa boşalmayı takip eden 90 günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılır.( 2002 Anayasa değişikliği)

*Meclis üye tamsayısının % 5’i boşalmış olsa bile seçimlere 1 yıl kala ara seçim yapılmaz.

* Ara seçim döneminde boşalan üye sayısı % 5’in altında olsa bile TBMM isterse ara seçime gider. Bu durumda ara seçim zorunlu değildir.

Not: Seçim kanununda yapılan değişiklikler yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılacak olan seçimlerde uygulanmaz.

Not: Milletvekili Seçim Kanunu genel barajı yani ülke barajını kabul etmiştir. Bu kanuna göre ülke genelinde ara seçim yapılan çevrelerin hepsinde geçerli oyların %10’unu geçmeyen partiler milletvekili çıkaramazlar.


4848
0
0

Hiç yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.
yorum yap

© 2013 KPSS.tv All Rights Reserved Facebook Twitter