İşlem Yapılıyor

E- DAĞILMA DÖNEMİ ( XIX. YÜZYIL )

19.YÜZYILIN ÖNEMLİ SİYASAL GELİŞMELERİ

  • Osmanlı Devleti bu dönemde varlığını korumak ve sürdürmek amacıyla değişik ittifak arayışlarına girmiş, Avrupa devletleri arasındaki rekabetten yararlanarak Denge Politikası izlemiştir.
  • Rusya’nın Panislavizm politikası nedeniyle Balkanlar, Osmanlı-Rus mücadelesi nedeniyle savaş alanı haline gelmiştir.
  • Osmanlı Devleti’nin çok uluslu yapısı, Fransız İhtilali’nin ortaya Milliyetçilik akımından olumsuz yönde etkilenmiştir. İsyanlar çıkmıştır.

¯ Sırp İsyanı (1804-1878)

  • Osmanlı Devleti’ne karşı milliyetçilik isyanı ilk defa Sırplar tarafından başlatılmıştır.
  • 1804 yılında sırplar Kara Yorgi başkanlığında ayaklandılar.
  • Rusya ve Avusturya tarafından desteklenen Sırplar;
    • 1812 Bükreş Antlaşması ile ayrıcalık (imtiyaz) verildi.
    • 1829 Edirne Antlaşması ile özerklik verildi.
    • 1878 Berlin Antlaşması ile bağımsız oldu.

¯ Yunan İsyanı (1820-1829)

  • İlki Eflak’da ikinci isyan ise Mora’da olmuştur.
  • Osmanlı azınlık ayaklanmaları içinde Avrupa sorunu haline gelen ilk ayaklanmadır. Ayrıca ilk bağımsızlık kazanan azınlıktır.
  • Ayaklanmayı organize eden Fener Rum Patrikhanesi yürüten de Etnik-i Eterya derneğidir.
  • 1821’de Mısır valisi Mehmet Ali Paşa’dan yardım istendi. Mehmet Ali Paşa da Mora ve Girit valiliklerinin kendisine verilmesi şartıyla bu isteği kabul etti.
  • Mısır valisi oğlu İbrahim Paşa komutasındaki ordusunu ve donanmasını Mora’ya gönderdi. İsyan kısa sürede bastırıldı.
  • Bu gelişme üzerine İngiltere başta olmak üzere Avusturya dışındaki tüm Avrupa devletlerinin “ Bağımsız bir Yunan devleti” istekleri Osmanlılar tarafından reddedilince Navarin’de Osmanlı-Mısır donanması yakıldı.
  • Rusya Osmanlı ile savaşa başladı. Osmanlı barış talebinde bulundu ve Edirne Antlaşması (1829) imzalandı. Antlaşma ile Yunanistan’a bağımsızlık , Sırbistan’a özerklik verildi.

BİLGİ NOTU: Yunanlılar, Sırplardan daha sonra ayaklandıkları halde bağımsızlıklarına daha çabuk kavuştular. Bunun temel nedeni Avrupa’nın ( Avusturya dışında ) bu ayaklanmayı desteklemesidir.

UYARI: Çeşme, Navarin,Sinop Osmanlı donanmasının yakıldığı yerlerdir. İnebahtı ise yakılan ilk donanmadır. Ama savaş hukuku içinde olmuştur. (II.Selim)

¯ Mısır Sorunu ( Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa İsyanı)

  • Nedenleri:
    • Yunan isyanını bastırması karşılığı kendisine vadedilen Mora’nın elden çıkması
    • Mısır valisinin Mora’ya karşılık, Suriye valiliğini istemesi
    • Mehmet Ali Paşa’nın güçlenmesinden çekinen II.Mahmut’un valinin isteklerini geri çevirmesi
  • Sonuçları:
    • İsteği kabul edilmeyen Mehmet Ali Paşa Suriye’ye güçlü bir ordu göndermiş ve Osmanlı ordusunu mağlup etmiştir.
    • Osmanlı ordusu mağlup edilince Osmanlı Devleti, İngiltere ve Fransa’dan yardım istemiştir. Bunlardan yardım gelmeyince Rusya’dan yardım istemiştir.
    • Rusya’nın gönderdiği gemi Hünkar iskelesine yerleşince İngiltere ile Fransa telaşlanıp , Mısır sonuna karışmış ve Mehmet Ali Paşa’ya II.Mahmut ile anlaşması için baskı yapmışlardır.
    • Böylece 1833 Kütahya Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşmaya göre;
      • Mehmet Ali Paşa’ya Mısır ve Girit valiliğine ek olarak Suriye valiliği verilmiştir.
      • İbrahim Paşa’ya da Cidde valiliğine ek olarak Adana valiliği verilmiştir.
      • Osmanlı Devleti ilk kez bir valisiyle antlaşma imzalamıştır.

ÖNEMLİ NOT: Mısır sorunu ve Boğazlar sorunu , iç sorun iken Avrupa devletlerinin müdahelesiyle dış sorun haline gelmiştir.

¯ 1833 Hünkar İskelesi Antlaşması

  • II.Mahmut , Mehmet Ali Paşa’nın yeni bir saldırı ihtimaline karşı Fransa ve İngiltere’ya güvenmediğinden Rusya ile Hünkar İskelesi Antlaşması’nı imzaladı. Antlaşmaya göre;
    • Osmanlı Devleti’ne bir saldırı olursa Rusya ordu ve donanma gönderecek
    • Osmanlı Devleti’de Rusya’nın düşmanlarına boğazı kapalı tutacaktı.

  • Bu antlaşma 8 yıl yürürlükte kalacaktı.
  • Hünkar İskelesi Antlaşması’yla Boğazlar sorunu ilk defa gündeme gelmiştir ve Osmanlı Devleti boğazlar üzerindeki egemenlik hakkını son defa tek başına kullanmıştır.

¯ 1838 Balta Limanı Antlaşması

  • Rusya’nın boğazlar üzerinde büyük bir avantaj sağlaması, İngiltere’yi tedirgin etmiş, Osmanlı Devleti ile İngiltere arasında Balta Limanı Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşmaya göre;
    • İngiltere çok geniş ekonomik ayrıcalıklar elde etmiştir.
    • Osmanlı ekonomisi giderek dışa bağımlı hale gelmiş ve yabancı mallar Osmanlı pazarlarına egemen olmuştur.
    • Ticaret gelirlerinin büyük bir bölümü yabancıların eline geçmiştir.

¯ 1840-I. Londra Konferansı ve Mısır Meselesinin Çözümü

  • Mısır valisi Mehmet Ali Paşa’nın Akdeniz’de güçlenmesini istemeyen İngiltere, Rusya, Avusturya ve Prusya devletleri ve Osmanlı Devleti’nin katılımıyla Londra konferansı düzenlenmiştir. Bu konferansa Fransa katılmamıştır. Alınan kararlar neticesinde;
    • Mısır’ın; iç işlerinde serbest, dış işlerinde Osmanlı Devleti’ne bağlı, yıllık vergi ödeyen özerk bir yapıya kavuşması kabul edilmiştir.

¯ 1841-II.Londra Konferansı ve Boğazlar Meselesinin Çözümü

  • Hünkar İskelesi Antlaşması’nın 8 yıllık süresinin dolması üzerine İngiltere’nin öncülüğünde, Avusturya, Rusya, Prusya, Fransa ve Osmanlı Devleti Londra’da boğazlar meselesini görüşmek üzere bir araya geşmişlerdir.
  • Konferans sonrası imzalanan Boğazlar Sözleşmesi’ne göre;
    • Boğazlar Osmanlı egemenliğinde kalacaktır.
    • Barış zamanı boğazlar savaş gemilerine kapalı tutulacaktır.

ÖNEMLİİİ ! Londra Boğazlar Sözleşmesi’nin amacı; Rusya’nın sıcak denizlere inmesini engellemektir.

Bu antlaşmayla boğazlar sorunu uluslararası bir statü kazanmış, Osmanlı Devleti’nin boğazlar üzerindeki mutlak egemenliği sona ermiştir. Ayrıca Rusya Hünkar İskelesi Antlaşması ile elde ettiği imkanları kaybetmiştir.

¯ 1854-1856 Kırım Savaşı – 1856 Paris Antlaşması

Nedenleri:

  • Rusya’nın Hünkar İskelesi ile kazandığı ve Londra Konferansı’yla kaybettiği hakları yeniden elde etmek istemesi
  • Rusya’nın Eflak ve Boğdan’ı işgal etmesi
  • Rusya’nın kutsal yerlerin koruyuculuğunu istemesi ve Ortodoks hakları konusunda Osmanlı Devleti’nden yeni isteklerde bulunması

Sonuçları:

  • Osmanlı Devleti ile Rusya arasında yaşanan Kırım Savaşı’na Avrupalı devletler, Akdeniz ve Hindistan’daki çıkarlarını korumak amacıyla, Osmanlı Devleti’nin yanında katılmışlardır. Bu savaş sonucunda Rusya yenilmiş ve Paris Antlaşması imzalanmıştır. Antlaşmaya göre;
    • Osmanlı Devleti bir Avrupa devleti sayılacak, Avrupa devletler hukukundan yararlanacak, toprak bütünlüğü Avrupalı devletlerin garantisi altına alınacaktır.

UYARI: Bu madde siyaseten Osmanlı’nın iflasıdır.

  • Osmanlı Devleti ve Rusya Karadeniz’de savaş gemisi bulundurmayacak, Karadeniz kıyısına tersane yapılmayacaktır.

UYARI: Bu madde ile Osmanlı Devleti, savaştan galip çıkmasına rağmen yenik devlet muamelesi görmüştür.

  • Eflak ve Boğdan’a özerklik verilecektir.
  • Boğazlar 1841 Londra Sözleşmesi’ne göre yönetilecektir.
  • Osmanlı Devleti, azınlıklara yönelik ıslahat yapacaktır.

NOT: 1856 Islahat Fermanı yayınlanmıştır.

BİLGİ NOTU: Osmanlı Devleti ilk defa Kırım Savaşı sırasında dışarıdan (İngiltere ve Fransa’dan) borç para almıştır. (Abdülmecit dönemi)

Ayrıca Rusya’nın Osmanlı Devleti üzerindeki emelleri geçici de olsa durdurulmuştur.

¯ 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) ve Berlin Antlaşması

Nedenleri:

  • Rusya’nın, Paris Antlaşması’yla kaybettiği hakları tekrar elde etmek istemesi
  • İngiltere’nin, Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünü koruma politikasından vazgeçmesi ve Rusya karşısında Osmanlı Devleti’ni yslnıx bırakması
  • Rusya’nın Balkanlar’da Panslavist politikalar izlemesi

Sonuçları:

  • 1876’da İstanbul Konferansı’nda azınlıklara bağımsızlık verilmesi isteği reddedilen Rusya, Osmanlı Devleti’ne savaş ilan etmiş ve İstanbul Yeşilköy’e kadar ilerlemiştir. Yapılan savaş sonucunda Osmanlı ağır bir yenilgiye uğramıştır.
  • Savaş sonucunda Ayastefanos(Yeşilköy) Antlaşması imzalanmış ancak antlaşmanın hükümleri Avrupalı devletlerin çıkarlarına uygun olmadığından, İngiltere’nin müdahelesi ile iptal edilerek yerine Berlin Antlaşması(1878) imzalanmıştır.
  • Berlin antlaşmasına göre;
    • Romanya, Karadağ ve Sırbistan bağımsız olmuştur.
    • Kars, Ardahan, Batum Rusya’ya ; Doğu Beyazıt Osmanlı Devleti’ne verilmiştir. (Osmanlı Devleti’nin tek kazancı Doğu Beyazıt olmuştur.)
    • Teselya Yunanistan’a verilmiştir.
    • Bosna-Hersek Osmanlı toprağı sayılmış, fakat Avusturya tarafından yönetime bırakılmıştır.
    • Bulgaristan üçe ayrılmış ve asıl Bulgaristan Osmanlı Devleti’ne bağlı prenslik haline getirilmiştir.

NOT: Bulgaristan’ın parçalanmasıyla, Rusya’nın Balkanlara egemen olma (Panslavizm) ve sıcak denizlere inme amacı engellenmek istenmiştir.

  • Girit’te ve Ermenilerin oturduğu yerlerde ıslahatlar yapılması kararlaştırılmıştır.

NOT: Berlin Antlaşması’yla ilk kez Ermeni sorunu ortaya çıkmıştır. Bu sorun batılı devletlerin müdahelesiyle ulaslararası bir sorun haline gelmiştir.

Berlin Antlaşması’ndan sonra İngiltere ve Fransa Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünü koruma politikasını terk etmiştir.

BİLGİ NOTU: Berlin Antlaşması’ndan sonraki gelişmeler;

1- Ermeni sorunu

2- Duyun-u Umumiye (genel borçlar) idaresinin kurulması

3- Kıbrıs’ın kaybedilmesi

Kıbrıs’ın Kaybedilmesi:

  • İngiltere Berlin Antlaşması’ndan önce Rusların Akdeniz’e inmesini engellemek ve Doğu Akdeniz ile Süveyş kanalının kontrolünü sağlamak için Osmanlı Devleti ile anlaşarak Kıbrıs’ın yönetimine el koymuştur. (1878)
  • Kıbrıs geçici olarak verildiği halde İngiltere Osmanlı Devleti’nin I.Dünya Savaşı’na girmesi üzerine adayı topraklarına kattığını açıklamıştır. II.Dünya Savaşı’na kadar da adadan ayrılmamıştır.

KULAĞINA KÜPE OLSUN ! İmzalandığı halde yürürlüğe girmeyen antlaşmalar;

  • Ayastefanos (Yeşilköy) Antlaşması
  • Sevr Antlaşması’dır.


XIX. YÜZYIL (DAĞILMA DÖNEMİ) ISLAHATLARI

1792 Yaş Antlaşması’ndan 1922 saltanatın kaldırılmasına kadar geçen döneme dağılma dönemi denir.

Dağılma Döneminin Genel Özellikleri:

  • Temel amaç, Osmanlı Devleti’ni dağılmaktan kurtarmak ve Avrupalı devletlerin Osmanlı iç işlerine karışmasını önlemektir.
  • Fetih siyasetinden vazgeçilmiştir.
  • Denge politikası izlenmeye başlanmıştır.
  • Bu dönemde, yapılan ıslahatlarda Fransız İhtilali ve Sanayi İnkılabının etkileri silinmeye çalışılmıştır.
  • Hukuk alanında ilk kez köklü değişiklikler yapılmıştır.

- II.Mahmut Dönemi (1808-1839)

  • Kabakçı Mustafa isyanı ile III.Selim tahttan indirilip yerine IV.Mustafa getirildi. Nizam-ı Cedit yanlısı Rusçuk ayanı Alemdar Mustafa Paşa İstanbul’a gelip isyanı bastırdı. Ancak III.Selim öldürülmüştü. Bunun üzerine II.Mahmut’u tahta çıkardı ve kendisi de sadrazam oldu.
  • Zamanla ekonomik ve siyasi olarak güçlenen ayanlar, devlete karşı önemli bir güç halie gelmişlerdir.
  • II.Mahmut devleteasker ve vergi göndermekte sorun çıkaran ayanların devlete bağlılığını sağlamak amacıyla Alemdar Mustafa’nın etkisiyle ayanlar ile Sened-i İttifak sözleşmesini imzalamıştır.
  • Sened-i İttifak (1808): II.Mahmut ile ayanlar arasında yapılan bu sözleşmeye göre;
    • Ayanlar Padişah’a bağlı kalıp, devletin emirlerine uyacaklardır.
    • Ayanlar bulundukları bölgelerde vergi ve asker toplanmasına yardımcı olacaklardır.
    • İstanbul’da bir isyan çıkarsa, ayanlar isyanın bastırılmasına yardımcı olacaklardır.
    • Kendi yörelerinde düzenli bir yönetim kurup birbirlerinin haklarına saygı göstereceklerdir.
    • Padişah aşırı vergi koymayacak, herkesten gelirine göre vergi alacaktır.

BİLGİ NOTU: Sened-i İttifak ile Osmanlı Devleti’nde padişahın yetkisi ilk kez kısıtlanmış ve demokratikleşmenin ilk adımı atılmıştır. Padişah’ın gücü dışında bir güç olduğu görülmüştür.

İngiliz meşrutiyetinin temelini oluşturan Magna Carta’ya benzemektedir.

  • Askeri Alanda Yapılan Islahatlar:
    • Sekban-ı Cedit (1808): Alemdar Mustafa Paşa Nizam-ı Cedit’in devamı olarak “Sekban-ı Cedit” adıyla yeni bir ocak kurdu. Bu ocağın giderek güçlenmesi üzerine yeniçeriler ayaklandı ve Alemdar öldürüldü. Sekban-ı Cedit ocağı kaldırıldı.
    • Eşkinci Ocağı (1825): II.Mahmut’un yeniçeri bölüklerinden belli gruplar alarak oluşturduğu ordudur. Amacı eğitimden geçireceği bir yarısı sayesinde yeniçerilerin diğer yarısını disiplin altına almaktır. Ancak yeniçeriler karakterini aynen sürdürdüğünden padişah kendi kurduğu Eşkinci ocağını yine kendi eliyle kaldırdı.
    • Vakay-ı Hayriye (1826): II.Mahmut’un halk, esnaf, öğrenci ve topçu birlikleriyle yeniçeri ocağına son verilmesi olayıdır.

BİLGİ NOTU: Askeri alanda en zor gerçekleştirilen bu Vakay-ı Hayriye olayıyla; merkezi otorite güçlenmiş ve padişahlar yönetimde yeniden egemen olmuşlardır. Ayrıca bu durum ıslahatlara hız kazandırmıştır.

  • Asakir-i Mansure-i Muhammediye (1826): Yeniçeri ocağının kaldırılmasından sonra yerine kurulan askeri örgüttür. Bu ordu günümüz ordularının temelini oluşturur.
  • Redif Birlikleri (1834): Eyaletlerde tımarlı sipahilerin ortadan kalkmasıyla oluşan askeri boşluğu doldurmak için Redif birlikleri kurulmuştur.
  • Ordu yönetimi için başkomutanlık makamı kuruldu.
  • Harp okulu (Harbiye) ve Askeri Tıp okulu (Tıbbiye) açılmıştır.
  • Mızıka okulu (Mızıka-yı Hümayun) açılmıştır. Mehterhane kapatılmıştır.
  • Askeri amaçlı ilk nüfus sayımı yapılmıştır.
  • Askeri işleri düzenlemek için Darül Şurayı Askeri kurulmuştur.

  • Yönetim ve Hukuk Alanında Yapılan Islahatlar:
    • Fatih’ten sonra ilk kez padişah II.Mahmut döneminde, vatandaşlar arasında din ve mezhep ayrımı gözetilmeyeceği teminatı verilmiştir.
    • Divan-ı Hümayun kaldırılarak yerine bakanlıklar (nazırlıklar) kurulmuştur. Heyet-i Vükela oluşturulmuştur.
    • Hükümet işlerinin düzenli yürütülmesi sağlamak amacıyla meclisler ve komisyonlar meydana getirilmiştir.
    • Memuriyetler “Dahiliye” ve “Hariciye” olarak iki sınıfa ayrılmıştır.
    • Sadrazama başvekil, sadaret kethüdasına Dahiliye vekili, Reisül Küttab’a Hariciye vekili denilmeye başlanmıştır.
    • Memurlara resmi elbise ve fes giyme zorunluluğu getirilerek memurlar kul olmaktan çıkarılmış ve maaşa bağlanmıştır.
    • Tımar sistemi kaldırılmış ve kiralama sistemi getirilmiştir.
    • Kazalar, iller merkeze bağlanmıştır.
    • İlk muhtarlıklar kurulmuştur. Köy ve mahallelere muhtarlar atanmıştır.
    • Valilerin ataması doğrudan merkezden yapılmaya başlanmıştır.
    • Posta ve karantina örgütü kurulmuştur.
    • Müsadere usulü yani kişilerin mallarına devletin el koyması usulü kaldırılarak özel mülkiyet güvence altına alınmıştır.
      • 1831’de ilk nüfus sayımı yapılmıştır. Bu sayım askeri amaçlı olduğundan sadece erkek nüfus dikkate alınmıştır.

NOT: Cumhuriyet döneminde ilk nüfus sayımı 1927 yılında yapılmıştır.

  • Toplanacak vergileri belirlemek amacıyla mülk sayımı yapılmıştır.
  • Askerlik işlerini düzene koymak için Dar-ı Şura-i Askeri , maliye işlerini düzenlemek için Dar-ı Şura-i Bab-ı Ali, adalet işlerini düzenlemek için Meclis-i Valayı Ahkam-ı Adliye meclisleri kurulmuştur. ( Günümüzdeki Yargıtay ve Danıştay’ın temelleri atılmıştır.)
  • Pasaport zorunluluğu getirilmiştir.
  • Ayanlık geleneğine son verilmiştir.
  • Padişah, devlet dairelerine resmini astırmıştır.
  • İstanbul nüfusunu kontrol altına almak için yerel yönetimlerden “Mürur Tezkeresi” adında bir izin belgesinin alınması zorunluluğu getirilmiştir.

DİKKAT: II.Mahmut, eyaletlerin yönetimini kontrol etmek amacıyla ilk yurt içi seyahati düzenleyen padişahtır.

  • Eğitim-Kültür Alanında Yapılan Islahatlar:
    • İlköğretim zorunluluğu gelmiştir.
    • Medreselerin yanında Avrupa tarzı eğitim veren rüştiyeler (ortaokullar) açılmıştır.
    • Mekteb-i Ulumi Edebiyeler ( liseler) açılmıştır.
    • Avrupa’ya ilk kez öğrenci gönderilmiştir.
    • Devlet memuru yetiştirmek için Mekteb-i Maarif-i Adliye açılmıştır.
    • Harp okulu, Tıp fakültesi, Bando okulu (Mızıka-i Hümayun) açılmıştır.
    • Tercüme odaları kurulmuştur.
    • İlk yabancı dil okulu açılmıştır.
    • İlk resmi gazete Takvim-i Vekayi çıkarılmıştır.

  • Ekonomik Alanda Yapılan Islahatlar:
    • Yerli kumaş kullanma zorunluluğu getirilmiştir.
    • Osmanlı tüccarların yabancı tüccarla rekabetini sağlamak için gümrük vergileri indirilmiştir.
    • Dışa bağımlılığı azaltmak için İstanbul’da çuha fabrikası, Yalova’da kumaş fabrikası, ayrıca deri ve iplik fabrikaları kurulmuştur.

NOT: 1838 yılında İngiltere ile imzalanan Balta Limanı Antlaşması (İngiliz ticaret antlaşması) Osmanlı Devleti’nin yerli sanayisinin çökmesine sebep olmuştur.

- Abdülmecit Dönemi (1839-1861)

  • Genç yaşta padişah olan Abdülmecit’in önünde hemen halletmesi gereken iki önemli sorun vardı. Bunlar;

1- Esasları babası II.Mahmut döneminde belirlenmiş olan Tanzimat Fermanı’nın ilanı

2- Mısır sorunu ile Boğazlar Sorunu’nun kesin olarak çözümlenmesi

  • Bu nedenle harekete geçen Abdülmecit önce Tanzimat Fermanı’nı ilan etmiştir.

  • Tanzimat Fermanı (1839)
    • Tanzimat Fermanı (Gülhane-i Hattı Hümayün) 1839 yılında Abdülmecit tarafından ilan edilmiştir. Hazırlayan ve halka sunan Hariciye nazırı Mustafa Reşit Paşa’dır.

  • Tanzimat Fermanı’nın ilan edilmesinin nedenleri ve amacı:
    • Osmanlı Devleti’ni yıkılmaktan kurtarmak
    • Mısır ve Boğazlar sorunlarında Avrupalı devletlerin desteğini sağlamak
    • Avrupa devletlerinin azınlık haklarını bahane ederek Osmanlı Devleti’nin iç işlerine müdahelesini önlemek
    • Azınlıkların Osmanlı Devleti’ne bağımlılığını artırmak
    • Tüm halkın Osmanlıcılık fikri altında toplanmasını sağlamak

  • Tanzimat Fermanı’nın içeriği, maddeleri:
    • Müslüman ve Hristiyan tüm halkın can, mal, namus güvenliği sağlanacaktır.
    • Askerlik ocak sisteminden çıkarılarak, herkes için vatan görevi haline getirilecektir. (Hristiyanların askerlik yapması zorunlu hale getirilmiştir.)
    • Herkese özel mülkiyet ve miras hakkı tanınacaktır.
    • Irk, dil, din, mezhep ayrımı yapılmaksızın her Osmanlı vatandaşı kanun önünde eşit sayıalack, mahkemeler açık yapılacak, mahkeme kararları olmadan kimseye ceza verilmeyecek ve işkence yapılmayacaktır.
    • Vergiler herkesin gelirine göre alınacaktır.
    • Rüşvet ve iltimas önlenecektir.
    • Ferman hükümlerine ve çıkarılacak kanunlara padişah da saygı gösterip uymakla yükümlü olacaktır.

  • Tanzimat Fermanı’nın özelliği;
    • Fermanla ilk kez bir padişah hukukun üstünlüğünü kabul etmiştir. Dolayısıyla Osmanlı Devleti’nde ilk kez hukuk devleti olma ve anayasal düzene geçme süreci başlamıştır.
    • Tanzimat Fermanı , halk hareketi sonucunda ilan edilmemiştir, buradaki haklar bizzat padişah tarafından verilmiştir.
    • Müslüman , Hristiyan eşitliği sağlanmaya çalışılmıştır.
    • Osmanlı Devleti’nin batılılaşmasında önemli bir adım atılmış, Tanzimat döneminde Batı’yı tanıyan aydınlar yetişmiştir. (Genç Osmanlılar)
    • Batıcılık, Tanzimat döneminde ortaya çıkmış bir fikir akımıdır.

BİLGİ NOTU: Tanzimat Fermanı, Avrupa üzerinde istenen etkiyi yaratmamış, Avrupa devletleri azınlık haklarını bahane ederek iç işlerimize karışmaya devam etmiştir. Müslümanlar, Hristiyanlara tanınan haklardan memnun değilken Hristiyanlar da yapılan yenilikleri yeterli bulmamışlardır.

  • Tanzimat Fermanı doğrultusunda yapılan yenilikler:

Tanzimat Dönemi’nde en çok hukuk ve yönetim alanlarında yenilik yapılmıştır.

  • Kaime adı verilen ilk kağıt para bastırıldı.
  • Bank-ı Dersaadet adı verilen ilk Osmanlı Bankası kuruldu.
  • Umur-u Zaptiye (Jandarma) teşkilatı kuruldu.
  • İlk üniversite olan İstanbul Darülfunun’u açıldı.
  • İlk demiryolu bağlantısı ve telgraf hattı kuruldu.
  • Paris’te Mekteb-i Osmani kuruldu.
  • 1858’de Arazi Kanunu çıkarıldı, toprak mülkiyeti yaygınlaştırıldı.
  • Yabancı destekli (İngiltere) ilk banka olan Bank-ı Şahane-i Osmaniye kuruldu.
  • İlk özel gazete olan Tercüman-ı Ahval yayımlandı. (Şinasi ve Agah Efendi )
  • Kız rüştiyeleri açıldı ve kızlar ilköğretime alındı.
  • İl genel meclisi kuruldu.
  • Devlet kanunlarının yayımlandığı dergi olan Düstur dergisi çıkarıldı.
  • İlk medeni kanun olan Mecelle hazırlandı.

NOT: Mecelle, Ahmet Cevdet Paşa tarafından 1869 yılında hazırlanmaya başlamıştır. I.Meşrutiyet’te yürürlüğe girmiştir. (1869-1876)

  • Eyaletler kaldırıldı. Memleket yönetim bakımından ; il (vilayet), sancak, kaza (ilçe), nahiye (bucak), köy birimlerine ayrıldı. Vilayet Nizamnamesi hazırlandı. (Abdülaziz)
  • Yabancı devletlere (ABD, İngiltere, Fransa, Avusturya ) okul açma izni verildi. İlki Robert Koleji olan bu okulların açılış amacı siyasi, ticari ve dinseldir.
  • Galatasaray Sultanisi (lisesi), askeri rüştiye ve idadiler (lise) açıldı.
  • Maarif-i Umum Nezareti (Milli Eğitim Bakanlığı ) kuruldu. (1866-Abdülaziz)
  • Danıştay niteliği gösteren Şuray-ı Devlet kuruldu. (Abdülaziz)
  • İltizam usulü kaldırılarak vergiler devlet memurlarınca toplanmıştır.
  • Divan-ı Ahkam Adliye (Yargıtay) kuruldu.
  • Süveyş kanalı açıldı ve bunun sonucunda Akdeniz limanları önem kazandı.
  • Dar’ül Muallimat adıyla kız öğretmen okulu açılmıştır.
  • Yetim Müslüman çocuklar için Darüşşafaka açılmıştır.
  • Batı tarzı Nizamiye ve Ticaret mahkemeleri açılmıştır.
  • Abdülmecit devrinde Kırım Savaşı sırasında ilk dış borç İngiltere ve Fransa’dan alınmıştır.

UYARI: Avrupa’dan borç para; ilk III.Mustafa ikinci olarak da Abdülmecit tarafından alınmıştır.

  • Topraktan alınan tüm vergilerin yerine tek bir vergi olarak ürün üzerinden 1/10 oranında alınan aşar vergisi tarım vergisi halini almıştır.
  • 1863’te çiftçiye kredi vermek için memleket sandıkları oluşturulmuştur. (1888’de Ziraat Bankası adını aldı.)
  • Türkçenin sadeleştirilmesi akımı başlamıştır.
  • Yabancı devletlere okul açma izni verilmiştir.

FARKI GÖR ! Tanzimat Fermanı ve Tanzimat Dönemi birbirine karıştırılmamalıdır. Tanzimat Dönemi 1839’da Tanzimat Fermanı’nın ilanıyla başlar ve 1876 yılına kadar devam eder. Bu dönem, Osmanlı Devleti’nin dağılmaktan kurtulmak için kapsamlı ve köklü değişiklikler yaptığı, milliyetçiliğin etkisini azaltmaya çalıştığı bir dönemdir. Bu dönemde Abdülmecit (1839-1861), Abdülaziz (1861-1876) ve V.Murat (1876-1876) padişahlık yapmış, Tanzimat Fermanı ve Islahat Fermanı yayımlanmış, azınlık sorununun çözülmesine çalışılmış, hukuk, ekonomi ve eğitim alanlarında birçok yenilik yapılmıştır.

  • Islahat Fermanı (1856)
    • Islahat Fermanı 1856 yılında Abdülmecit döneminde ilan edilmiştir.
    • Islahat Fermanı’nın asıl meselesi Müslim-Gayrimüslim eşitliği meselesidir.

  • Islahat Fermanı’nın İlan Edilme Sebepleri Şunlardır:
    • Osmanlı Devleti’nin yıkılmasını engellemek
    • Kırım Savaşı sonrasında toplanan Paris Barış Konferansı’nda azınlık hakları ile ilgili karar alınmasını önlemek
    • Avrupa devletlerinin iç işlerimize karışmasının önüne geçmek
    • Azınlıkları Osmanlı yönetimine ısındırmak

  • Islahat Fermanı’nın İçeriği , Esasları:
    • Azınlıklar Türk okullarında okuyabilecek, kendi dillerinde öğretim yapan okullar açabilecek, banka ve şirket kurabilecek, devlet memuru olabileceklerdir.
    • Hristiyan ve Musevileri aşağılayıcı deyim ve sözcükler kullanılmayacaktır.
    • Azınlıklar, cizye ve haraç vergisi vermeyecektir.
    • Gayrimüslimlerin, askerlik yapma zorunluluğu kaldırılmış, bedelli askerlik getirilmiştir.
    • Hristiyanlar, vergisini ödemek şartıyla mülk sahibi olabileceklerdir.
    • Mahkemeler açık yapılacak, herkes kendi dinine göre yemin edecektir.
    • Rüşvet ve iltimas önlenecek, vergilendirme herkesin gelirine göre olacaktır.
    • Din ve mezhep özgürlüğü tanınacak, gayr-ı müslimlerin tapınak, hastane ve okullarında onarım yapılacaktır.
    • Hukuk kuralları azınlık dillerine çevrilecektir.
    • Azınlıklar, il genel meclislerine üye olabileceklerdir.
    • İşkence ve angarya kalkacaktır.

  • Islahat Fermanı’nın Özelliği:
    • Azınlıklara geniş haklar vermek, onları Müslüman halkla kaynaştrmak isteyen Osmanlı Devleti amacına ulaşamamıştır. Müslüman halk, gayr-ı müslimlere verilen hakları çok fazla bularak tepki göstermiştir.
    • Padişah kendi iradesiyle yayınlamışsa da, içeriğinde Avruplaı devletlerin baskısı olmuştur. Öte yandan Paris Antlaşması’nda taahhüt etmemelerine rağmen, Osmanlı Devleti’nin iç işlerine karışmayı daha da artırmışlardır.
    • Azınlıklar, kendilerine verilen geniş haklardan yararlanarak Osmanlı Devleti aleyhine olan çalışmalarınıı hızlandırmışlardır.

  • Tanzimat Fermanı ile Islahat Fermanı arasındaki farklılıklar:
    • Tanzimat Fermanı devletin kendi isteğiyle , Islahat Fermanı Avrupalıların baskısıyla ilan edilmiştir.
    • Tanzimat Fermanı ile tüm halka, Islahat Fermanı ile gayr-i müslimlere çeşitli haklar tanınmıştır.

- Abdülaziz Dönemi (1861-1876)

  • Abdülaziz yabancı bir ülkeye seyahat düzenleyen ilk Osmanlı padişahı olmuştur. İngiltere ve Fransa’yı ziyaret etmiştir.
  • Dış borç alımı bu dönemde yaygınlaşmıştır.
  • Sahillere deniz fenerleri inşa edilmiştir.
  • Posta pulu uygulaması ilk kez bu dönemde kullanılmıştır.
  • İtfaiye teşkilatı kurulmuştur.
  • Orman, madencilik ve tıp okulları açılmıştır.
  • Ülke genelinde yeni vilayetler ilan edilmiş ve İstanbul Üniversitesi Fransız eğitim sistemi örnek alınarak tekrar düzenlenmiştir.
  • Abdülaziz, Tanzimat ortamında yetişen Genç Osmanlıların Meşrutiyete geçiş konularındaki baskılarına boyun eğmediği için tahttan indirilmiştir. Aydınlar tarafından tahttan indirilen ilk padişah olmuştur.

- Abdülhamit Dönemi (1876-1909)

  • I.Meşrutiyet (1876- Kanuni Esasi )
    • I.Meşrutiyet Dönemi, ilk anayasanın ilan edildiği 23 Aralık 1876 tarihi ile Meclisin kapatıldığı 14 Şubat 1878 tarihleri arasındaki dönemi kapsamaktadır.

  • I.Meşrutiyet’in İlan Edilme Nedenleri:
    • Osmanlı Devleti’ni dağılmaktan kurtarmak
    • Ulusçu isyanları engellemek
    • Avrupalı devletlerin, Osmanlı Devleti’nin iç işlerine karışmasını engellemek
    • İstanbul (Tersane) Konferansı’nın toplanmasını engellemek (I.Meşrıtiyet’in ilanını hızlandıran nedendir.)

BİLGİ NOTU:

  • Fransız İhtilali’nin getirdiği milliyetçilik akımı, Balkanlarda zaten olmayan huzuru daha da bozmuş ulusçu isyanlar başlamıştır.
  • Panslavizm politikaları gereği Ruslar, Balkan halklarını Osmanlı Devleti’ne karşı kışkırtmışlardır.
  • Avrupa devletleri İstanbul Konferansı’nı toplamaya karar vermişlerdir. Osmanlı Devleti aleyhinde karar çıkacağını bildiği için, konferansın çalışmalarını önlemek amacıyla , konferansın toplandığı 23 Aralık 1876’da Kanun-i Esasi’yi ilan etmiş, fakat konferansın toplanmasına engel olamamıştır.

  • I.Meşrutiyet’in İlanı:
    • Avrupa’da eğitim görüp eşitlik, adalet gibi kavramları benimseyen yazarların ve aydınların oluşturduğu Jön Türkler (Genç Osmanlılar) olarak bilinen yurtseverler meşrutiyeti ilan etmeye yanaşmayan Sultan Abdülaziz’i tahttan indirip yerine meşrutiyeti ilan etmeye söz veren II.Abdülhmit’i tahta geçirmişlerdir.
    • I.Meşrutiyet, Jön Türklerin girişimiyle II.Abdülhamit tarafından ilan edilmiştir.
    • II.Abdülhamit 1876’da Kanun-i Esasi’yi yürürlüğe koyarak, meşrutiyeti ilan etmiş ve böylece Osmanlı Devleti’nde ilk anayasa uygulamaya konulmuştur.

  • 1876- Kanuni Esasi’ye Göre:
    • Parlamento, Meclis-i Mebusan ve Meclis-i Ayan olmak üzere iki meclisten oluşuyordu.
    • Meclis-i Ayan üyeleri, Mebusan Meclisi üyelerinin üçte birini aşmamak koşuluyla, doğrudan padişah tarafından atanırdı. Üyeler yaşam boyu atanır, ancak kendi istekleriyle başka göreve geçmek için istifa edebilirlerdi.
    • Meclis-i Mebusan üyeleri, özel bir yasa gereğince gizli oyla Osmanlı erkekleri tarafından seçilirlerdi. Görev süreleri 4 yıldı. Meclis-i Mebusan’a seçilmek için 30 yaşını tamamlamış olmak ve Türkçe bilmek gerekliydi.
    • Yasama yetkisi: Ayan Meclisi ile Mebusan Meclisi’ne verilmişti.
    • Yürütme yetkisi: Padişahın başkanlığındaki Heyet-i Vükela (Hükümet- Bakanlar kurulu) ‘ya aittir.
    • Yasa teklifini sadece Bakanlar Kurulu yapabilecekti.
    • Hükümet padişaha karşı, meclis de hükümete karşı sorumlu olacaktı.
    • Padişah gerekli gördüğünde meclisi açıp kapatabilecekti.
    • Padişah, devlet güvenliğini bozduğu gerekçesiyle polis araştırması yaptırabilecek ve suçlu görülenleri sürgüne gönderebilecekti.

NOT: Kanun-i Esasi ile Osmanlı halkı (müslim, gayr-i müslim) ilk defa dolaylı da olsa yönetime katılma şansına sahip oldu, sınırlı da olsa seçme ve seçilme hakkını kullandı. Ancak padişah yine de ulusal iradenin üstünde bir güce sahipti.

  • I.Meşrutiyet’in Özellikleri:
    • Türk tarihinde ilk anayasa yürürlüğe girmiştir.
    • Osmanlı tarihinde ilk kez parlamento (meclis) açılmış, halka temsil hakkı verilmiştir.
    • I.Meşrutiyet’in ilanında Osmanlıcılık ve Batıcılık fikir akımları etkili olmuştur.
    • Osmanlı Devleti meşrutiyeti ilan etmesine rağmen İstanbul Konferansı’nın toplanmasını engelleyememiş bu konferansta alınan kararı ( Balkan devletlerine bağımsızlık verilmesi ) reddedince Rusya , Osmanlı Devleti’ne savaş açmıştır. ( 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşı- 93 Harbi)
    • II.Abdülhamit 93 Harbi’ni bahane edip meclisi kapatarak, anayasayı yürürlükten kaldırmış ve meşrutiyet yönetimine son vermiştir.
    • II.Abdülhamit’in meşruti yönetimi kaldırdıktan sonra ülkeyi 30 yıl baskıyla yönettiği döneme İstibdat Döenmi adı verilmiştir.

  • İstibdat Dönemi’nde Gerçekleşen Olaylar:
    • İstibdat döneminin genel politikası İslamcılık’tır.
    • Her türlü cemiyet kurmak, gazete basmak ve yönetimin anlayışına ters düşen kitapların okunması yasaklanmıştır.
    • Hafiyelik teşkilatı kuruldu.
    • Mecelle yürürlüğe girdi.
    • Donanma Haliç’e çekildi.
    • Berlin-Bağdat demiryolu hattı Almanlara ihale edildi.
    • Memleket sandıkları , Ziraat Bankası’na dönüştürüldü.
    • Muharrem Kararnamesi yayınlandı.(1881)
    • Ermeniler ilk kez Erzurum’da isyan ettiler. (1890)
    • Ermenilere karşı Hamidiye Alayları kuruldu.
    • Osman Hamdi Bey , Sanay-i Nefise Mekteb,’ni açtı.
    • Kabotaj Hakkı (Türk kara sularında ulaşım ve ticaret yapma hakkı) yabancı devletlere verilmiştir.
    • Jön Türkler sürgüne gönderilmiş ve basın ve yayına sansür getirilmiştir.
    • İttihat ve Terakki Cemiyeti kurulmuştur.

NOT: Muharrem Kararnamesi’yle Osmanlı Devleti borçlarını ödeyemeyecek durumda olduğunu ilan etmiş, bunun üzerine alacaklı devletler tarafından Duyun-i Umumiyet Teşkilatı kurulmuştur.

DİKKAAATT ! Harp akademisinden kurmay yüzbaşı olarak mezun olan Mustafa Kemal de Şam’da kurmay subaylığına atandığı sıralarda birkaç arkadaşıyla gizlice Vatan ve Hürriyet Cemiyeti’ni kurmuştur. Selanik’te de bir şube açan cemiyet daha sonra İttihat ve Terakki Cemiyetiyle kısa süreliğine birleşmiştir.

- II.Meşrutiyet (1908)

  • Ülkenin istibdatla yönetilmesine karşın, anayasayı yeniden yürürlüğe koymak, Osmanlı Devleti’ni parçalamaktan kurtarmak ve II.Abdülhamit’in baskıcı yönetimine son vermek amacıyla 1889’da İstanbul’da İttihat ve Terakki adı verilen gizli bir cemiyet kuruldu.
  • İttihat ve Terakki Cemiyeti daha çok Mekteb-i Harbiye ve Mekteb-i Tıbbiye öğrencilerinden oluşuyordu.
  • İttihat ve Terakki Cemiyeti üyeleri Rusya ve İngiltere’nin 1908 Reval Görüşmeleri’nde Osmanlı Devleti’ni kendi aralarında paylaşmaya karar verdikleri haberini alınca, Makedonya’da ayaklanma çıkarttı.
  • Bu ayaklanmanın büyümesinden çekinen II.Abdülhamit 1908’de Kanuni Esasi’yi yeniden yürürlüğe koyarak, meşrutiyeti tekrar ilan etti.

- II.Meşrutiyet’in İlanı Sırasında Yaşanan Olaylar:

  • Yunanistan Girit’i topraklarına kattı.
  • Bulgaristan bağımsızlığını ilan etti. (1908)
  • Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Bosna-Hersek’i topraklarına kattı.
  • İngiltere Kıbrıs’ı topraklarına kattı.

- II.Meşrutiyet’in Özellikleri:

  • Halk yönetimde söz sahibi olmuş, millet egemenliği konusunda önemli bir adım atılmıştır.
  • Türkçülük-Turancılık dönemin aydınlarının savunduğu düşünme akımı olmuştur. Bu akım, zamanla Anadolu milliyetçiliğine yönelmiş, Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasında etkili olmuştur.

- 1909 Yılında Kanun-i Esasi’de Yapılan Değişiklikler:

  • V.Mehmet Reşat Dönemi’nde gerçekleşmiştir.
  • Hükümet padişaha değil, meclise karşı sorumlu hale getirilmiştir.
  • Padişahın yetkileri sınırlandırılmıştır.
  • Padişahın sürgüne gönderme yetkisi kaldırılmıştır.
  • Yasa teklifi için gerekli olan padişah izni kaldırılmıştır.
  • Yasalara aykırı tutuklanma yasaklanmıştır.
  • Padişahın meclisi açma-kapama yetkileri zorlaştırılmıştır.
  • Haberleşmenin gizliliği ilkesi getirilerek sansür yasaklanmıştır.
  • Cemiyet kurma (parti) hakkı getirilerek ilk defa çok partili hayata geçilmiştir.

- II.Meşrutiyet Dönemi Kurulan Siyasi Partiler:

  • İttihat ve Terakki Fırkası
  • İttihadı Muhammedi Fırkası
  • Hürriyet ve İtilaf Fırkası ( İttihat ve Terakki partisinin en sert muhalefetidir.)
  • Ahrar Fırkası (İttihat ve Terakki partisinin diğer muhalefetidir. )
  • Ahali Fırkası
  • Fedakaran-ı Millet Cemiyeti
  • Hürriyetperveran Fırkası
  • Osmanlı Demokrat Fırkası

- 31 Mart Ayaklanması (13 Nisan 1909)

  • 1909’da İstanbul’da meşruti yönetime son vermek amacıyla çıkarılmış ayaklanmadır.

NOT: Osmanlı Devleti’nde anayasal düzene karşı yapılan ilk isyan hareketi olması bakımından önemlidir.

  • Nedenleri:
    • Ahrar Partisi ile Volkan ve Serbesti gibi gazetelerin kışkırtmaları
    • Meşrutiyet rejiminden memnun olmayan bazı kesimlerin şeriat istemesi

  • Ayaklanmayı Selanik’ten yola çıkan komutanlığını Mahmut Şevket Paşa’nın, kurmay başkanlığını Mustafa Kemal’in yaptığı “Harekt Ordusu” bastırmış, isyanın çıkmasında etkili olduğu gerekçesiyle II.Abdülhamit tahttan indirilmiş, yerine Mehmet Reşat padişah yapılmıştır.
  • İsyanın bastırılmasından sonra İttihat ve Terakki’nin yönetimdeki etkinliği artmıştır. Harekat Ordusu’nun isyanı bastırması, ordunun yeniliklerden yana olduğunun göstergesidir.

BİLGİ NOTU: Mustafa Kemal ilk kez 31 Mart Ayaklanması ile Harekat Ordusu’nun kurmay başkanı olarak tarih sahnesine çıkmıştır. 31 Mart Ayaklanması, Osmanlı Devleti’nde rejime karşı yapılan ilk halk ayaklanmasıdır.

NOT: Bu isyan hareketinin başlamasında 4. Avcı Taburu’nun da etkisi vardır.

OSMANLI DEVLETİ’NDE DAĞILMAYI ÖNLEMEK AMACIYLA ORTAYA ATILAN FİKİR AKIMLARI

1- OSMANLICILIK:

  • Genç Osmanlılar (Jön Türkler) adı verilen aydınların başlattığı fikir akımıdır.
  • Amaç: Ülke bütünlüğünü sağlamak için dil, din, ırk farkı gözetmeksizin bütün Osmanlı vatandaşlarını Osmanlıcılık fikri etrafında toplayarak ve Fransız İhtilali sonucunda ortaya çıkan ulusçu isyanları önlemektir.
  • I.Meşrutiyet’in ilan edilmesinde Osmanlıcılık fikri etkili olmuştur.
  • I.Balkan Savaşı’nda Arnavutluk bağımsızlığını ilan edince Osmanlıcılık fikir akımı etkisini kaybetmiştir.

2- İSLAMCILIK (ÜMMETÇİLİK,PANİSLAMİZM):

  • Amaç: Bütün Müslümanları halifelik kurumunun dini gücü etrafında toplayıp Müslüman unsurlar arasında birlik ve beraberliği sağlamaktır.
  • Özellikle II.Abdülhamit’in İstibdat Dönemi’nde devlet politikası olarak benimsenmiştir.
  • II.Meşrutiyet sonrasında zayıflamaya başlamıştır.
  • I.Dünya Savaşı sırasında padişahın cihat ilanına Arapların kayıtsız kalmasıyla sönmüş, Arapların İngiltere ile işbirliği yapması ile tamamen sona ermiştir.
  • Mehmet Akif, İskilipli Mehmet Atıf, Sait Halim Paşa, İsmail Fenni İslamcılık fikrinin temsilcileri arasında yer alır.

3- TÜRKÇÜLÜK-TURANCILIK

  • Amaç: Orta Asya’daki ve Anadolu’daki bütün Türkleri bir bayrak altında birleştirerek devlete milli bir karakter sağlamak, devlet bütünlüğünü korumaktır.
  • Özellikle II.Meşrutiyet Dönemi’nde Türkçülük akımı önem kazanmış İttihat ve Terakki partisi tarafından desteklenmiştir.
  • Türkçülük fikrinin savunucuları Ziya Gökalp, Mehmet Emin Yurdakul, Ömer Seyfettin, Yusuf Akçura ve Mehmet Emin Resulzade gibi aydınlardır.
  • I.Dünya Savaşı sırasında Enver Paşa’nın Kafkas Cephesi’nde başarısız olmasıyla Türkçülük akımı önemini kaybetmiştir.
  • Türkçülük akımı Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasında önemli rol oynamıştır. Ayrıca Anadolu’da birleştirici bir etki yapmıştır.

4- BATICILIK:

  • Devletin ancak, batılılaşma ve çeşitli alanlarda ıslahat yapmasıyla kurtulacağını savunan düşünce akımıdır.
  • Osmanlı Devleti’nde batılılaşma, ıslahat hareketlerine Batı’yı örnek almayla başlar. (Lale devri ile başlar, Tanzimat ile yaygınlık ve süreklilik kazanır.)
  • Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarında başarıyla uygulanmıştır.
  • Batıcılık Abdullah Cevdet, Celal Nuri, Tevfik Fikret ve Süleyman Nazif tarafından temsil edilmiştir.

5- ADEM-İ MERKEZİYETÇİLİK:

  • Bu fikir akımına göre; merkezi yönetimin yetkileri azaltılarak devletin içindeki unsurların yönetime katılması artırılmalıdır.
  • En önemli temsilcisi Ahrar Fırkası’nın kurucularından Prens Sebahattin’dir.
  • Liberal bir ekonomi ve federal bir yönetim anlayışı benimsenmiştir.


7373
0
0

Hiç yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.
yorum yap

© 2013 KPSS.tv All Rights Reserved Facebook Twitter