İşlem Yapılıyor

AÇIKLAMA!

- Faşizm ve Nazizim: II.Dünya savaşının çıkmasında etkili olmuştur ve savaş sonrası bu rejimler yıkılmıştır.

- Bolşevizm ise, 1991’de Gorbaçov’un uyguladığı Glasnost (Açıklık ve yeniden yapılanma ) politikasıyla çökmüştür.

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONUNDA YENİLEN DEVLETLERLE YAPILAN BARIŞ ANTLAŞMALARI

  • Versay Antlaşması – Almanya
  • Saint Germain Antlaşması- Avusturya
  • Nöyyi Antlaşması- Bulgaristan
  • Triannon Antlaşması- Macaristan
  • Sevr Antlaşması- Osmanlı Devleti

DİKKAT ! Birinci Dünya Savaşı sonrası imzalanan Versay Antlaşması, II.Dünya Savaşı’nın çıkmasına zemin hazırlamıştır.

UNUTMAYALIM Kİ ! Sevr Antlaşması, I.Dünya savaşı sonunda imzalanan ancak yürürlüğe girmeyen tek antlaşmadır. Bu nedenle ölü doğan bir antlaşma sayılır.

BİLGİ NOTU: İtilaf Devletleri I.Dünya Savaşı sonrası Osmanlı Devleti’ni nasıl paylaşacaklarını kararlaştıramadıklarından Sevr Barış Antlaşması hazırlanana kadar Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzaladılar.

MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI – 30 EKİM 1918

  • Limni Adası’nın Mondros Limanı’nda İngiliz savaş gemisi Agamennon’da imzalanmıştır. V.Mehmet Reşat ölünce, VI.Mehmet Vahdettin padişah oldu.

  • Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığında Mustafa Kemal hangi görevde bulunuyordu?

- Mustafa Kemal bu sırada Suriye’de Yıldırım orduları grup komutanıydı.

Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzalayan yetkililer:

  • Osmanlı Devleti adına; Ahmet İzzet Paşa hükümetinde Bahriye Nazırı Rauf Orbay
  • İtilaf Devleti adına; Akdeniz filosu komutanı İngiliz Amiral Calthorpe

UYARI: Rauf Orbay, Mondros Ateşkes Antlaşmasını imzalarken Wilson ilkelerine güveniyordu. Çünkü bu ilkelere göre yenilen devletlerin toprak bütünlüğüne dokunulmayacaktı. Ancak düşündüğü gibi olmadı. İtilaf Devletleri ve Yunanistan çeşitli yalan, sahte belge ve oyunlarla kendi çıkarları doğrultusunda Wilson ilkelerinin uygulamasını sağladılar.

MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI’NIN MADDELERİ

  • Boğazlar, İtilaf Devletlerinin denetiminde olacak, tüm İtilaf Devleti gemilerine açık tutulacaktır.
  • İtilaf Devletlerine ait esirler ve Ermeni esirleri serbest bırakılacak. Osmanlı esirleri İtilaf Devletlerince tutuklanacak ve savaş suçlusu muamelesi yapılacaktır.
  • Az bir ordu dışında Osmanlı ordusu terhis edilecektir. Silah, cephane İtilaf devletierine bırakılacaktır.
  • Osmanlı savaş gemileri, teslim olacak ve Osmanlı limanları da gözaltında bulundurulacaktır. Yani Osmanlı donanması İtilaf devletlerinin kontrolünde demirli bulunacaktır.
  • Toros Tünelleri, demir yolları ve deniz işletmeleri İtilaf devletlerine bırakılacaktır.
  • Bütün haberleşme ve ulaşım araç, gereçleri İtilaf devletlerinin denetimine verilecektir.
  • Tüm yer altı ve yer üstü zenginliklerinin kontrolü İtilaf devletlerine bırakılacaktır.
  • Madde 7: İtilaf Devletleri kendi güvenliklerini tehdit eden bir durum ortaya çıkarsa, istedikleri bölgeyi işgal edebilecektir.
  • Madde 24: Altı doğu ilinde ( Vilayet-i Sitte: Erzurum, Van, Elazığ, Diyarbakır, Sivas, Bitlis ) herhangi bir karışıklık çıkarsa, bu illeri İtilaf Devletleri işgal edebilecektir.

UYARI:

1- 24. Maddenin gizli amacı: Gelecekte bir Ermenistan Devleti’nin kurulmasına zemin hazırlamaktır.

2- 7. Maddenin gizli amacı: Osmanlı ülkesinin bütünüyle işgal edilmesine elverişli ortam hazırlamaktır.

ÖNEMLİ! Mondros Ateşkes Antlaşması kayıtsız şartsız teslimiyeti içeren Osmanlı Devleti’nin tarihi boyunca imzaladığı en ağır antlaşmadır. Bu antlaşmayla Osmanlı Devleti, hukuken var olsa da fiilen son bulmuştur.

MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI’NDAN SONRAKİ İŞGALLER

  • İngiltere’nin işgalleri: İlk olarak işgal edilen yer Musul, sonra İskenderun, Urfa, Antep, Maraş, Kars, Batum, İzmit, Eskişehir,Adana, Samsun, Merzifon

UYARI: İngilizler daha sonra Urfa, Antep, Maraş ve Adana’yı Fransızlara bırakmıştır. İngilizlerin Kars ve Batum’u işgal etmelerinin nedeni, bölgede bir Ermenistan Devleti’nin kurulmasını sağlamaktı.

  • Fransa’nın işgalleri: Adana, Osmaniye, Urfa, Maraş, Antep, Mersin, Hatay, Dörtyol, Pozantı
  • İtalya’nın işgalleri: Alanya, Antalya, Bodrum, Kuşadası, Fethiye, Marmaris, Konya
  • Yunanistan’nın işgalleri: I.Dünya Savaşı’nın sonlarında savaşa giren Yunanistan, Gizli antlaşmalarda yer almamasına rağmen, İngiltere’nin Paris Barış Konferansı’ndaki desteği sayesinde İzmir çevresi ve Doğu Trakya’yı işgale hak kazanmıştır.

NOT: Türk halkının Anadolu’daki işgallere ve azınlıkların taşkınlıklarına ilk tepkisi, Direniş Cemiyetleri kurmak olmuştur.

İşgaller Önemli Ayrıntılar:

- MUSUL: İngilizler tarafından ilk işgal edilen yerdir.

- İSTANBUL:

  • Fiili işgali; Mondros sonrası İtilaf donanmaları tarafından 13 Kasım 1918’da olmuştur.
  • Resmi işgali; 16 Mart 1920’de son Osmanlı Mebuslar Meclisi’nde Misak-ı Milli’nin ilan edilmesine tepki olarak İtilaf Devletleri tarafından olmuştur.

- İZMİR: 15 Mayıs 1919’da Yunanlıların ilk resmi işgalini yaptığı yerdir.

PARİS BARIŞ KONFERANSI-18 OCAK 1919

Konferans Hangi Amaçlarla Toplanmıştır?

  • Birinci Dünya Savaşı sonrası yenilen devletlerle yapılacak anlaşma şartlarının esaslarını belirlemek
  • Dünyaya yeni bir şekil vermek
  • Yeni kurulan devletlerin bağımsızlığını onaylamak
  • Asıl amaş olan Osmanlı Devleti’nin topraklarını kendi aralarında yeniden paylaşmak

Kongrede Alınan Kararlar:

  • Yeni kurulan devletlerin bağımsızlığı onaylandı.
  • Milletler Cemiyeti’nin kurulması kararlaştırıldı.
  • Doğu Anadolu’da bağımsız bir Ermeni Devleti’nin kurulması kabul edildi.
  • Yunanistan’a İzmir’i ve Batı Anadolu’yu işgal etme yetkisi verildi.

AÇIKLAMA:

- DİKKAT EDİNİZ! Daha önce Batı Anadolu İtalya’ya vaat edilmişti. Oysa Paris Barış Konferansı’nda burası Yunanlılara verilmiştir. Bunda İngilizlerin önemli rolü vardır. İngilizlerin burada güçlü bir İtalya’yı kendi çıkarları için tehlikeli bulması, güçlü bir İtalya yerine zayıflı Yunanistan’ın İngiliz çıkarlarına daha uygun bulmasıdır.

- Bunun dışında Yunanlıların ortaya koydukları sahte belgelerde etkili olmuştur. Yunanlılar bu belgelerde Batı Anadolu’nun kendilerine ait olduğunu savunmuş, Türklerin zamanında çok sayıda Rum’u katlettiğini ileri sürerek bunların kendilerine ait olduğunu ileri sürmüşlerdir.

İtilaf Devletleri Arasında İlk Anlaşmazlıkların Ortaya Çıkması Ne Zaman Olmuştur?

- Paris Barış Konferansı’ndadır.

- Batı Anadolu ve İzmir’in Yunanistan’a verilmesi kararlaştırılınca bu durumdan İtalya çok rahatsız olmuştur. Bu olay İtilaf Devletleri arasında yaşanan ilk anlaşmazlıktır.

NOT: İngiltere ve Fransa, Wilson ilkelerine karşı ters düşmemek için savaş tazminatı yerine savaş onarımı, sömürgeciliğin yerine manda ve himaye sistemini ortaya atmışlardır.

Paris Barış Konferansı’nda Osmanlı Devleti’ni İlgilendiren Konular Nelerdir?

  • Özerk Kürdistan
  • Doğu’da Ermenistan konferansta tartışmaya
  • Yunan Megola İdea ( Eski Bizans Ruhu )istekleri açılmıştır.
  • İtalyan istekleri

Paris Barış Konferansı’nda etkili olan devletler: İngiltere, Fransa, ABD, İtalya ve Japonya’dır.

  • Alınan kararlarda en çok İngiltere ve Fransa etkili olmuştur.
  • Anlaşma devletleri, özellikle de İngiltere ve Fransa, Wilson ilkelerine doğrudan karşı çıkamadıklarından dolambaçlı yollarla prensipleri çıkarlarına uygun hale getirmek için yoğun çaba harcamışlardır. Özellikle Rumları, Arapları ve Ermenileri konferansa çağırarak haklarını savunmalarını istemişlerdir.

OSMANLI DEVLETİ’Nİ PARÇALAMAK VE PAYLAŞMAK İÇİN YAPILAN GİZLİ ANTLAŞMALAR

İNGİLTERE, FRANSA, RUSYA ARASINDA İMZALANAN ANTLAŞMALAR

Boğazlar Antlaşması (1915)

  • Osmanlı’yı paylaşmak için yapılan ilk gizli antlaşma İngiltere, Fransa ve Rusya arasında Boğazlar konusunda yapılmıştır.
  • Bu antlaşma ile;

- İstanbul, Boğazlar ve çevresi Rusya’ya verilecekti.

- Rusya’da Osmanlı’nın diğer topraklarının İngiltere ve Fransa arasında paylaşılmasını kabul etti.

Petrograd Protokolu (Mart 1916)

  • Bu protokole göre İngiltere ve Fransa bölgesine ek olarak Trabzon’a kadar Doğu Karadeniz kıyıları ile Erzurum, Van ve Bitlis’i Rusya’ya bıraktılar.
  • Sykes-Picot Antlaşması’nın taslağı hazırlandı.

İKİLİ GİZLİ ANTLAŞMALAR

Sykes – Picot Antlaşması (23 Ekim 1916)

  • İngiltere ile Fransa arasında Osmanlı Devleti’nin diğer topraklarını paylaşmak amacıyla yapılan antlaşmadır.
  • Bu antlaşmaya göre;

- Musul hariç Irak ve Ürdün İngiltere’ye bırakıldı.

- Adana, Mersin, Mardin, Antakya, Suriye kıyıları, Lübnan Fransa’ya bırakıldı.

  • Suriye’nin diğer bölgeleriyle Musul ve Ürdün’de İngiltere ve Fransa’nın koruculuğunda Büyük Arap Krallığı kurulacaktır.
  • Bu kararlar Arapların İngilizlerin yanında yer almasına ve Osmanlı Devleti’ne isyan etmesine neden oldu. Bu antlaşmanın şartlarını Rusya kabul etti. Ancak antlaşmadan sonradan haberdar olan İtalya tepki gösterdi.

Mac Mahon Antlaşması

  • İngiltere ve Araplar arasında yapılmıştır.
  • Araplar Osmanlılara karşı isyan ederse İngiltere, Arapların bağımsızlığını kabul edecekti.

İNGİLTERE, FRANSA, İTALYA ARASINDA İMZALANAN ANTLAŞMALAR

Saint Jean De Maurienne Antlaşması

  • İtalya’nın Sykes- Picot antlaşmasına tepki göstermesi üzerine İngiltere, Fransa ve İtalya arasında imzalandı.
  • İtalya üç müttefikin yapmış olduğu antlaşmayı kabul etti.
  • Antalya, Konya, Aydın ve İzmir İtalya’ya verildi.
  • Antlaşmanın kesinleşmesi görüşmelere katılmayan Rusya’nın onaylaması şartına bağlandı.

DİKKAT! Bu antlaşmanın yapıldığı tarihlerde Rusya’da iç karışıklıklar yaşanıyordu. Bu nedenle Rusya bu antlaşmayı onaylamadı. İngiltere ve Fransa, bu durumu bahane ederek anlaşmayı yürürlüğe koymadılar. Bu durum İtalya ile iki devlet arasında anlaşmazlıklara neden oldu.

Londra Antlaşması (26 Nisan 1916)

  • Bu antlaşma İngiltere, Fransa ve İtalya arasında yapıldı.
  • 12 ada, Rodos, Antalya ve çevresi İtalya’ya bırakıldı. İtalya da taraf değiştirerek İtilaf devletlerinin yanında I.Dünya savaşına girdi.

NOT: Gizli antlaşmalara en büyük tepki Wilson İlkelerinin yayınlanmasıdır. Mondros’tan sonraki işgaller gizli antlaşmaların bir sonucudur.

WİLSON İLKELERİ

  • Yenenler yenilenlerden savaş tazminatı ve toprak almayacaktır. (İngilizleri ve Fransızları dizginlemek için )

Not: İngiltere ve Fransa bu maddeyi zamanla pratikte aşacaklar ve ilk kez yeni bir sömürge sistemi olan Manda- Himaye fikrini orataya atıp kullanacaklardır.

  • Devletler gizli antlaşma yapmayacaklar (Açık diplomasi)
  • Her devlet kendi iç güvenliğini sağlayacak kadar silah üretecektir.

Not: Dünyada ilk kez silahlanma sınırlaması getiriliyor.

  • Devletler kendi aralarındaki sorunları savaşla değil barış ve görüşmelerle halledecek bunun içinde Milletler Cemiyeti (Cemiyet-i Akvam) kurulacak

Not: Milletler Cemiyeti 1920’li yıllardan itibaren İngiltere ve Fransa etkisine girmiş, bu nedenle sorunların çözümünde bağımsız karar alamamıştır. Mustafa Kemal bağımsız karar alamadığı gerekçesiyle Milletler Cemiyeti’ne girmeyi önceleri reddetmiş, daha sonra baskılar neticesinde 1932’de cemiyete üye olmuştur. Fakat bu cemiyet II.Dünya Savaşı’nın çıkışına engel olamadığından 1945’te feshediliyor, yerine aynı tarihte merkezi Newyork olan Birleşmiş Milletler kuruluyor.

Türkleri İlgilendiren maddeleri ise;

  • Türklerin çoğunlukta olduğu bölgelerde Türk egemenliği tanınmalı
  • Azınlıklara çoğunlukta olduğu bölgelerde kendi geleceklerini belirleme hakkı tanınmalı

NOT:

-Amiral Bristol Raporu: Batı Anadolu’da, Türk nüfusunun Rumlardan üstün olduğunu ispatlamıştır.

-General Habord Raporu: Doğu Anadolu’da Türk nüfusunun Ermenilerden üstün olduğunu ispatlamıştır.

-Fakat bu raporlar dikkate alınmamıştır.

  • Boğazlar tüm dünya devletlerinin ticaret gemilerine açık olacak

Not: Wilson ilkeleri çoğunluk ilkesini ortaya attığından Misak-ı Milli’nin temeli olmuştur.

İZMİR’İN İŞGALİ-15 MAYIS 1919

  • İzmir’in Yunanlılar tarafından işgal edilmesi Paris Barış Konferansı’nda kararlaştırılmıştır.
  • Yunanlılar, İzmir’i Mondros’un 7.maddesi gereği güvenlik nedeniyle değil, Wilson ilkelerinin çoğunluk anlayışına dayanarak sahte belgeler düzenleyerek ilhak gerekçesiyle işgal etmişlerdir.
  • İzmir’in Yunanlılar tarafından işgaline karşı ilk direniş Hukuk-i Beşer (İnsan Hakları) gazetesi başyazarı Hasan Tahsin tarafından sıkılan ilk kurşun olayıyla gerçekleşmiştir.

  • İzmir’in Yunanlılar tarafından işgali her yönüyle haksızdır. Çünkü;
    • İşgal Wilson ilkelerine aykırıdır. Çünkü burada Türkler çoğunluktadır.
    • İşgal Mondros’un 7.maddesine aykırıdır. Çünkü Yunanistan özde kurucu İtilaf Devleti değildir.

  • İzmir’in Yunanlılar tarafından işgalinin Milli mücadele açısından olumlu yanlarıda olmuştur. Çünkü;
    • İngiltere ile İtalya arasında anlaşmazlık çıkmasına neden olmuştur.
    • Kuvayi Milliye’nin ve Reddi İlhak Cemiyeti’nin doğmasına neden olmuştur.
    • Milli bilinci canlandırmıştır. Bu amaçla tepki olarak yurdun birçok yerinde mitingler düzenlenmiştir.
    • İstanbul hükümetinin İzmir’in işgalini yalanlaması ve saklaması kendisine duyulan güvenin azalmasına neden olmuştur.

AMİRAL BRİSTOL RAPORU-11 EKİM 1919

  • Amerikalı Amiral Bristol başkanlığında toplanan bir komisyon tarafından hazırlanan rapordur.
  • Bu rapora göre;
    • Yunanlıların katliam bildirilerinin gerçek olmadığı anlaşılmış
    • Yapılan katliam ve zulümlerin sorumluluğunun Yunanlara ait olduğu
    • Yunanlıların İzmir’i haksız işgal etmiş olduğu, çünkü burada Türk çoğunluğunun hakim olduğu
    • Yunanlıların askerlerini çekip yerine İtilaf kuvvetlerinin gönderilmesi gerektiği belirtilmiştir.

  • Milli kuvvetler bu raporu mücadelelerinin haklılığını kanıtlayan bir belge olarak kullanmıştır. İtilaf devletleri ise bu raporu dikkate almamışlardır.
  • Amiral Bristol Raporu Türk milli mücadelesini destekleyen yayınlanmış ilk belgedir.

Milne Raporu Hattı:

  • Paris Barış Konferans’ında İtilaf ile Türk Kuvvetleri arasında bir sınır çizilmiştir.
  • Yunanlılara zaman kazandırmak amaçlıdır.
  • Kuvay-ı Milliye’nin güçlendiğini gösterir.
  • Fakat bu uygulamadan sonuç alınamamış Yunanlılar hattı geçmiştir.

BALFOUR DEKLARASYONU

  • İngiltere’nin İsrail’in Filistin çevresindeki topraklarda kurulması için yayınladığı, destek niteliğindeki belgedir.
  • 1948’de II.Dünya Savaşından sonra Ben Gurian önderliğinde bugünkü İsrail kuruldu.
  • Araplardan, 5 liralık toprağa Yahudiler 100 lira vererek toprakları aldılar. Sonunda Yahudilerin aldığı bu topraklar İsrail Devleti oldu.

3857
0
0

Hiç yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.
yorum yap

© 2013 KPSS.tv All Rights Reserved Facebook Twitter