İşlem Yapılıyor

DEVLETİN TEMEL İLKELERİ

1982 Anayasası bir başlangıç ve 7 kısımdan meydana gelir. Bu kısımlar şunlardır:

1. Genel Esaslar

2. Temel Hak ve Ödevler

3. Cumhuriyetin Temel organları

4. Mali ve Ekonomik Hükümler

5. Çeşitli Hükümler

6. Geçici Hükümler

7. Son Hükümler

1982 Anayasasının I. Maddesinde '' Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir.'' ibaresi yer almaktadır. 1982 Anayasasının II. Maddesinde ''Cumhuriyetin nitelikleri sayılmış, bu niteliklerin ne olduğu belirtilmiştir. 1982 Anayasasının III. maddesinde devletin resmi dili, başkenti, devletin bütünlüğü ve bayrağı belirtilmiştir. 1982 Anayasasının 4. maddesinde bu ilk üç hükmün değiştirilemeyeceğine yer verilmiştir. 1982 Anayasasının II. Maddesinde belirtilen Cumhuriyetin nitelikleri aşağıdaki gibidir:

1. Cumhuriyetçilik İlkesi

2. Başlangıçta Belirtilen İlkeler

3. Atatürk Milliyetçiliğine Bağlı Devlet İlkesi

4. Laiklik İlkesi

5. Sosyal Devlet İlkesi

6. İnsan Haklarına Saygılı Devlet İlkesi

7. Demokratik Devlet İlkesi

8. Hukuk Devleti İlkesi

1. Cumhuriyetçilik İlkesi

Cumhuriyeçilik hem bir yönetim hem de bir hükümet biçimidir. Devlet biçimi olarak Cumhuriyet, halkın kendikendini yönettiği egemenliğin bir kişiye ve zümreye değil de toplumun tamamına ait olduğu yönetim şeklidir. Hükümet biçimi olarak Cumhuriyet ise devletin başında devlet başkanı olmak üzere devletin temel organlarının seçim ilkesine göre oluşturulduğu bir hükümet sistemidir. 29 Ekim 1923'te Cumhuriyetin İlan edilmesiyle 1921 Anayasasında 1923 yılında değişiklik yapılmış Türk devletinin hükümet şeklinin Cumhuriyet olduğu belirtilmiş 1924 Anayasasında ise ''Türkiye devleti bir Cumhuriyettir.'' ifadesine yer vererek Cumhuriyete bir devlet biçimi anlamını yüklemiştir.

Not: 1924, 1961 ve 1982 Anayasalarının ortak özelliklerinden birinin Anayasanın 1. maddesinde yer alan Cumhuriyetçilik ilkesinin değiştirilemeyecek bir hüküm olmasıdır.

2. Başlangıçta Belirtilen İlkeler

Anayasaya başlangıç koyma ilk kez 1961 Anayasasıyla başlamış bu gelenek 1982 Anayasasıyla sürdürülmüştür.Anayasanın başlangıç kısmı Anayasa Metnine dahildir.

1982 Anayasasının başlangıç kısmında yer alan ilkeler şunlardır:

* Milli egemenlik

* Laiklik

* Yurtta sulh cihanda sulh

* Kuvvetler ayrılığı

* 12 Eylül 1980 harekatının meşruluğu

* Anayasanın üstünlüğü

*Hukukun üstünlüğü

* Hürriyetçi demokrasi

*Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlılık

* Türk varlığının devleti ve ülkesiyle bölünmezliği

*Çağdaş medeniyet seviyesine ulaşma azmi

* Atatürk milliyetçiliği ve medeniyetçiliği

3. Atatürk Milliyetçiliğine Bağlı Devlet İlkesi

Devletin ülkesiyle ve milletiyle bölünmezliği ilkesi ve devletin resmi dilinin Türkçe olduğu hakkındaki hükmü Atatürk Milliyetçiliğine bağlı devlet ilkesinin bir doğal sonucunu oluşturmaktadır.

4. Laiklik İlkesi

Laiklik, dinve devlet işlerinin birbirinden ayrılması, bireylerin dini inanç ve düşüncelerinden dolayı kınanmaması, dini inanç ve düşüncelerden dolayı bireylere farklı muameleler yapılmaması, kamu düzenini bozmamak şartıyla ibadetlerini serbestçe yerine getirebilmelerini ifade eder. 1982 Anayasasına göre ''Türkiye Cumhuriyeti laik bir devlettir.''

Laik Devlet İlkesinin Gerekleri

* Devletin resmi bir dininin olmaması

* Din hizmetlerinin de bir kamu hizmeti olarak kabul edilmesi

*Din kurumlarıyla devlet kurumlarının birbirinden ayrılmış olması

* Devletin bütün dinlerin mensuplarına ve inananlarına eşit biçimde davranması

* Devlet yönetiminin din kurallarından etkilenmemesi

Not: 1924 anayasasında 1928 yılında yapılan değişiklikle ''Devletin dini islamdır.'' ibaresi Anayasadan çıkarılmış. 1937 yılında da Laiklik ilkesi Anayasaya girmiştir.

5. Sosyal Devlet İlkesi

Sosyal devlet, devletin sosyal adalet ve barışı sağlamak için ekonomik ve sosyal yaşama etkili bir biçimde müdahalesini gerekli ve meşru gören bir anlayışı ifade etmektedir.Sosyal devlet anlayışı Hukukumuza ilk kez 1961 Anayasasıyla girmiştir. Sosyal güvenliği sağlamak, vatandaşlar için asgari bir yaşam düzeyi sağlamak ve vatandaşların sosyal durumlarının iyileştirmek sosyal devletin amaçlarını oluşurur.

Sosyal Devletin Unsurları

* Milli geliri arttırmak

* Vergi adaletini sağlamak

*Kamulaştırma yapmak

*Devletleştirme yapmak

* Kişilere sosyal haklar tanımak

* Planlama etkinliklerinde bulunmak

*Herkese insan onuruna yakışır asgari bir yaşam düzeyi sağlamaya yönelik önlemler almak.

6. İnsan Haklarına Saygılı Devlet

İnsanların dil, din, ırk ayrımı gözetmeksizin yalnızca insan olmalarından dolayı doğuştan sahip oldukları vazgeçilemez, dokunulamaz, devredilemez hak ve özgürlüklere insan hakları denir. 1982 Anayasasının 12. Maddesinde ''Herkes kişiliğine bağlı dokunulamaz, devredilemez temel hak ve hürriyetlere sahiptir. Temel haklar insan hakları içinde ülkemiz tarafından benimsenen ve ayrıntılarıyla düzenlenen ve belli bir güvenceye ulaştırılan haklardan oluşur. İnsan Haklarıyla ilgili 1961 Anayasasında '' İnsan haklarına dayalı'' ibaresi kullanılmıştır. 1982 Anayasasında ise ''İnsan haklarına saygılı''ibaresi kullanılmıştır.

7. Demokratik Devlet

Egemenliğin bir kişi, zümre veya sınıfa ait olmadığı, belli sınıfların çıkarları doğrultusunda kullanılmadığı, yapılan gene ve serbest seçimlerin iktidara gelecek kişileri belirlemede tek yol olarak belirlediği ve iktidarın bütün vatandaşların yararını gözeterek kullanıldığı yönetim biçimine demokratik devlet denir.

Demokratik Devletin Temel Öğeleri

* Çok partili bir politikanın olması

* Seçimlerin düzenli aralıklarla yapılması

* İktidarın genel oya dayanan serbest seçimlerle belirlenmesi

*Yasalar önünde herkesin eşit olması

*Azınlığın korunması

* Çoğunluğun sınırlanması

* Muhalefetin iktidarın başına gelme ihtimalinin olması

* Temel kamu haklarının tanınmış ve güvence altına alınmış olması

1982 Anayasasına Göre Seçim İlkeleri ve Temel Özellikleri

1982 Anayasasına göre seçimler ve halk oylaması yargı yönetim ve denetimi altında serbest, eşit, tek dereceli, genel oy, açık sayım,ve döküm esaslarına göre yapılır.

Anayasada belirtilen seçim ilkeleri şunlardır:

Genel Oy

Öğrenim durumu, ekonomik gelir, cinsiyet ve vergi gibi sınırlamalar gözetmeksizin bütün vatandaşların oy hakkına sahip olmasını ifade eder.

Kadınlara seçme ve seçilme hakkı 1934 yılında tanınmış. Bunun sonucunda genel oy sistemi ülkemizde yerleşmiştir.

Seçmen Olabilmenin Şartları

* TC. vatandaşı olmak.

*Kısıtlı olmamak

*18 yaşını doldurmuş olmak

*Kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak

*Seçmen kütüğüne yazılı olmak

Eşit Oy

Her seçmenin tek bir oya sahip olmasını ifade eder. Yani her seçmenin oyunun aynı derecede olmasıdır.

Gizli Oy

Ülkemizde Cumhuriyet döneminde gizli oy ilkesi ilk defa 1950 yılında yapılan seçimlerde uygulanmıştır. Bu ilke Seçmenin kime oy vereceği konusundaki iradesinin her türlü baskıdan uzak bir şekilde kullanmasını sağlar.

Açık Sayım ve Döküm

Seçimdeki oyların sayım ve dökümünün açık olarak yapılmasını ifade eden ilkedir. Türkiye'de açık sayım ve döküm ilkesi ilk defa 1950 yılında yapılan seçimlerde uygulanmıştır.

Seçimlerin Serbestliği

Vatandaşların hiçbir baskı ve zorlama altında kalmadan oy kullanabilmesidir.

Tek Dereceli Seçim

Seçmenlerin kendilerini temsil edecek kişileri doğrudan doğruya seçmesidir. Ülkemizde 1946 yılına kadar iki dereceli seçim sistemi uygulanmıştır. Tek dereceli seçim sistemi ilk kez 1946 yılında yapılan seçimlerde uygulanmıştır.

Seçimlerin Yargısal Denetimi

Seçimlerin serbest ve dürüst bir şekilde yapılmasını sağlamak amacıyla seçimler yargı organlarının yönetim ve denetiminde yapılır.Seçimlerin yargısal yönetim ve denetimini Yüksek Seçim Kurulu yapar.

Yüksek Seçim Kurulu

Seçimin başlamasından bitimine kadar olan süreçte seçimlerin düzen içinde yönetilmesi ve dürüst bir biçimde yapılması ile ilgili tüm işleri yerine getirme ve yaptırma, seçim sürecinde ve seçimden sonra seçimle ilgili tüm yolsuzlukları şikayet ve itirazları inceleme ve kesin karara bağlama, TBMM üyelerinin seçim tutanaklarını ve Cumhurbaşkanlığı seçim tutanaklarını(2007 Anayasa Değişikliği) kabul etme görevini Yüksek Seçim Kurulu yerine getirir. Yüksek Seçim Kurulunun verdiği kararların aleyhine başka bir yargı organına ya da mercilere başvurulmaz. Yüksek Seçim Kurulunun ve öteki seçim kurallarının görev ve yetkileri kanunlarla düzenlenir. Yüksek Seçim kurulunun üyelerini Yargıtay ve Danıştay seçer.

Yüksek Seçim Kurulu Üyelerinin Seçimi

Yüksek Seçim Kurulu 7 asil ve 4 yedek üyeden oluşur. Üyelerden 6'sını Yargıtay 5'i Danıştay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından üye tam sayısının salt çoğunluğunun gizli oyuyla seçilir. Bu üyeler salt çoğunluk ve gizli oyla aralarında bir başkan ve bir başkan vekili seçerler.

Not: Yüksek Seçim Kurulu Anayasanın yasama bölümü içinde yer alır.Yüksek Seçim Kurulu sadece seçimlerin genel yönetim ve denetimini yönetmez. Aynı zamanda Yargıtay ve Danıştay'ın kendi içinden çıkardığı üyelerden oluşan seçimlerin yargısal denetimini yapan üst kuruldur.

Not: Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunların halk oyuna sunulması, Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesiyle ilgili işlemlerin genel yönetim ve denetimi milletvekili seçimlerinde uygulanan hükümlere göre yapılır.

Siyasi Partiler

Siyasi partiler Anayasa ve kanunlara uygun bir biçimde milletvekili ve mahalli idareler seçimleri yoluyla tüzük ve programlarında belirttikleri görüşleri çerçevesinde çalışmaları ve açık propagandalarıyla milli iradenin oluşmasını sağlayarak demokratik bir devlet ve toplumsal düzen içinde Türkiye Cumhuriyetinin çağdaş uygarlık seviyesine ulaşmasını amaçlayan ve ülke çapında etkinlik göstermek amacıyla örgütlenen tüzel kişiliğe sahip kuruluşlardır. 1982 Anayasasında da siyasi partilerin demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsuru olduğu belirtilmiştir.

Siyasi Partilere Ait Anayasal Hükümler

* Bir partiye üye olabilmek için 18 yaşını tamamlamak gerekir.

* Vatandaşlar siyasi parti kurma, usulüne göre partiye üye olma ve partiden ayrılma hakkına sahiptir.

* Siyasi partiler hiçbir ticari faaliyette bulunamazlar.

*Siyasi partilerin tüzük, program ve eylemleri ülkemizin bağımsızlığına ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, eşitlik ve hukuk devleti ilkelerine, insan haklarına, milli egemenliğe Laik ve Demokratik Cumhuriyet ilkelerine aykırı olamaz. Sınıf ve zümre farklılıklarına, diktatörlüğe karşıdır. suç işlemeye teşvikte bulunamaz.

* Yabancı ülkelerden, uluslararası kuruluşlardan ve Türk milletinden olmayan gerçek ve tüzel kişilerden maddi yardım alan siyasi partiler temelli olarak kapatılır.

* Partilerin gelir ve giderleri amaçlarına uygun olmalıdır.

* Siyasi partilerin mali denetimini Anayasa Mahkemesi yapar. Anayasa Mahkemesi siyasi partilerin denetimini yaparken Sayıştaydan yardım alır.

* Temelli olarak kapatılan bir parti başka bir isim altında kurulamaz.

* Bir siyasi partinin temelli olarak kapatılmasına bildirim ve faaliyetleriyle neden olan kurucuları da dahil olmak üzere üyeleri Anayasa Mahkemesinin temelli kapatmaya ilişkin kararının Resmi gazete'de gerekçeli olarak yayımlanmasından başlayarak 5 yıl süreyle başka bir partinin kurucusu, üyesi, yöneticisi ve denetçisi olamaz.

* Kapatılmış olan bir siyasi partinin amblemi, ismi, rozeti, rumuzu ve benzeri işaretleriyle daha önce kurulmuş Türk devletlerine ilişkin topluma mal edilmiş bayrak, flama ve amblemler siyasi partilerce kullanılamaz.

Siyasi Partilere Üye Olamayan Kişiler

* Devlet memurları

*Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları

* Hakimler ve savcılar

*Yüksek öğretim öncesi öğrencileri

*Yüksek yargı organları mensupları

Not: 1982 Anayasasında 1995 yılında yapılan değişiklikle kanundaki koşullara uygun olmak şartıyla yüksek öğretim elemanları ve öğrencileri siyasi partilere üye olabilirler.

Siyasi Partilerin Kapatılması

Siyasi partiler Cumhuriyet Başsavcısının açacağı dava üzerine Anayasa Mahkemesinin kesin karara bağlamasıyla kapatılır. Cumhuriyet Başsavcılığı siyasi partilerilerin kapatılması davasını Bakanlar Kurulunun kararı ya da re'sen olarak Adalet Bakanının istemi ya da başka bir siyasi partinin istemi üzerine açar.

Siyasi Partilere Devlet Yardımı

1982 Anayasasına göre devlet siyasi partilere yeterli miktarda ve adilce mali yardımda bulunur. Partilere yapılacak yardımın, alacakları üye aidatının ve bağışların tabi olduğu esaslar kanunlarla düzenlenir. Devlet yardımı yapılabilmesi için siyasi partilerin milletvekili seçimlerinde barajı aşması gerekir. Aynı zamanda milletvekili seçimlerinde toplam geçerli oyların %7'sinden fazlasını alan partilerde bu yardımdan faydalanır.Siyasi partilere yapılan devlet yardımı partilerin oylarıyla orantılı değildir.

Siyasi Partilerle İlgili 2001 Yılında Yapılan Anayasa Değişiklikleri

* Siyasi partilerin kapatılması için Anayasa Mahkemesinin 3/5 çoğunluğunun oyu gereklidir.

*Bir siyasi partinin temelli kapatılması için 68. maddede yer alan eylemlerin odağı haline gelmesi gerekir.

* Anayasa Mahkemesi temmeli kapatma yerine dava konusu fiillerin ağırlığına göre kapatılma söz konusu olan partiyi kısmen ya da tamamen devlet yardımından yoksun bırakabilir.

8. Hukuk Devleti

İnsan haklarına saygılı, bu hakları koruyucu adaletli bir hukuk düzeni oluşturan ve bu adaleti sürdürmekle kendini sorumlu tutan tüm işlem ve eylemleri yargısal denetime tabi olan devlete hukuk devleti denir. ilk kez 1961 Anayasasıyla hukuk devleti kavramı Anayasamıza girmiştir.

Hukuk Devletinin Unsurları

* Kanunların Anayasaya uygunluğunun yargısal denetiminin yapılması

*Temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması

*Ceza sorumluluğu ilkeleri

*Devlet faaliyetlerinin belirli olması

*İdarenin mali sorumluluğunun olması

*Kanuni hakim güvencesi

*Mahkemelerin bağımsızlığı ve hakim güvencesi

*İdarenin yargısal denetimi

*Kanuni idare(yasal yönetim)


9839
0
0

Hiç yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.
yorum yap

© 2013 KPSS.tv All Rights Reserved Facebook Twitter