İşlem Yapılıyor

İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI

BÜYÜK SAVAŞA DOĞRU

  • I.Dünya Savaşı sonunda galip devletler barışı düşünmek yerine kendi çıkarlarını düşünerek hareket etmişlerdir.
  • İmparatorlukların yıkılması Avrupa’da kuvvetler dengesini sarsmış yapılan antlaşmalarla yeni milli devletler kurulduğu iddiası ile bu denge yeniden sağlanmaya çalışılmıştır.
  • Ancak galip devletlerin buna uymadıklarının göstergesi farklı milli unsurlardan oluşan Yugoslavya ve Çekoslavakya’nın kurulmasıdır.
  • Osmanlı Devleti’nin yıkılmasıyla Orta Doğu’da ortaya çıkan boşluk, İngiltere ve Fransa’nın yayılmacı politikaları ile doldurulmuştur.
  • Versay Antlaşması’ndan sonra yaşanan sarsıntı, Locarno Antlaşması ile yeniden düzeltilmeye ve barışın sürekliliği sağlanmaya çalışılmıştır.
  • 1929 Dünya Ekonomik Buhranı, 1931’de Japonya’nın Mançurya’ya saldırması ve art arda yaşanan siyasi buhranlar dünyayı yeni bir savaşın eşiğine getirmiştir.

Savaş Öncesi Japonya

  • I.Dünya savaşında, Japonya Asya’daki yayılmasını hızlandırmış, Almanya’ya ait olan Pasifik’teki Carolina, Marienne ve Marshall adalarını işgal etmiş ayrıca Çin’den ayrıcalık kazanmıştır.
  • Japonya’nın 1920’li ve 1930’lu yıllardaki yayılmacı siyasetinden ABD rahatsız olmuş ve Japonya’ya karşı önlem amacıyla 1922’de “Washington Deniz Silahsızlanması Konferansı” yapılmıştır..
  • 1929 ekonomik krizi sonrası Japonya askeri güce dayalı bir yayılma siyaseti izlemiştir.
  • Asya’daki faaliyetlerinde serbest kalabilmek için 1933’te Milletler Cemiyetinden, 1934’te Washington Antlaşması’ndan çekilen Japonya 1934’te “Asya, Asyalılarındır.” diyerek Batılıları Çin ile olan münasebetlerini kesmelerini istemiştir.
  • Japonya’nın 1937’de Çin’e saldırması ve 1938’de buraları işgal etmesi Batılıların Japonya’yı Asya’dan atmayı öngören Yeni Düzen’i ilani gibi gelişmeler, II.Dünya Savaşı’nda yeni bir cephenin oluşmasına neden olmuştur.

Japonya’nın Asya’da saldırgan bir politika izlemesinde neler etkili olmuştur?

  • Almanya’nın Ren bölgesini, İtalya’nın Habeşistan’ı işgaline yaptırım uygulanmaması
  • ABD’nin Monroe Doktrini ‘ne göre tarafsızlığını koruması gibi sebepler etkili olmuştur.

Savaş Öncesi İtalya

  • Savaş koşullarından 1922’de iktidara gelen Mussolini, ilk iş olarak muhalefeti ve demokratik kurumları ortadan kaldırmış ve faşist bir yönetim kurmuştur.
  • Mussolini iktidarı ile Roma İmparatorluğu’nun yeniden kuruluşu milli bir ideal haline gelmiş ve Akdeniz için “Bizim Deniz” denilmiştir.
  • İtalya temsilcisinin Yunanistan’da öldürülmesi üzerine İtalya, Yunanistan’ın Korfu Adası’nı işgal etmiştir.
  • 1924’te Arnavutluk’un, İtalyan nüfuzuna girmesi, Yunanistan ve Yugoslavya’yı tedirgin etti.
  • 1930’da Doğu Akdeniz ve Anadolu’nun, İtalya’nın yayılma alanında olduğu açıklanmıştır.
  • İtalya’nın, Akdeniz’de güçlenmesi Fransa ile ilişkilerini olumsuz etkilemiştir.
  • İtalya, ekonomik sıkıntılardan kurtulmak ve hammadde temin etmek için, Habeşistan’a yöneldi. 1934’te başlayan Habeşistan saldırısı, 1936’da işgal ile sonlandı.

NOT:

1- İtalya’nın Habeşistan’a saldırısını bahane eden Almanya Ren Bölgesi’ni silahlandırmış, Locarno Antlaşması’nı feshetmiştir.

2- Mussolini, Akdeniz’e “Bizim Deniz” diyordu. Bu amaçla İtalya, 5 Kasım 1937’de, Roma’da imzalanan bir antlaşmayla Anti-Komintern Paktı’na katıldı.

3- Anti-Komintern Paktı 25 Kasım 1936’da Almanya ile Japonya arasında yapılmıştır. Bu pakta 1937’de İtalya da katılmış ardından 1939’da Macaristan ile İspanya bu pakta dahil olmuştur.

4- Anti-Komitern Pakt’a göre taraflar;

  • Komünist Enteryonal’in faaliyetlerine karşı önlemler alacak,
  • Ülkelerdeki komünist faaliyetleri önleyecek,
  • Birbirlerine danışmadan SSCB ile hiçbir antlaşma yapmayacaklardı.

Savaş Öncesi Almanya

  • Versay Antlaşması hükümleri ve ekonomik kriz Hitler’i iktidara taşımış ve faşist bir yönetim kurulmuştur.
  • Fransa ile SSCB, Almanya ile ticari ilişkilerini kesmiş ve ABD’ye yaklaşmışlardır.
  • 1933’te Almanya, Silahsızlanma Konferansı ve Milletler Cemiyetinden çekilmiştir.
  • 1934’te hava kuvvetlerini güçlendirme çalışmaları başlatmıştır.
  • 1935’te Versay Antlaşması ile Fransa’ya bırakılan Saar Bölgesi, halk oylaması sonucu Almanya’ya geçmiştir.
  • 1936’da Versay’ı ortadan kaldırmak için askerden arındırılan Ren Bölgesi’ne asker göndermiştir.
  • 1938’de Avusturya ile birleştiğini ilan ederek burayı ilhak eden Almanya daha sonra 1938’de Çekoslovakya’yı işgal girişiminde bulunmuştur.
  • Bu gelişmeler Avrupalı devletleri rahatsız etmiş ve “Münih Konferansı” yapılmıştır.
  • Bu konferansla Südet bölgesi Almanya’ya verilirken, Çekoslovakya toprakları İngiliz ve Fransız garantisi altına alınmıştır.
  • Münih Konferansı’na çağrılmayan SSCB, Batılı devletlerden uzaklaşıp Almanya’ya yakınlaşmıştır.

ABD

  • Savaşın başında tarafsız kalan ABD sonraları Fransa ve İngiltere’ye silah yardımı yapmıştır.
  • Almanya’nın kışkırtmaları sonucunda Japonya tarafından Pearl Harbor’da saldırıya uğramış ve kesin olarak savaşa girmiştir.
  • ABD’nin savaşa girmesi ile savaşın seyri değişmiş, Almanya genişleme politikası yerine var olan sınırlarını koruma politikasını uygulamıştır.

Fransa

  • Fransa 1924’te, Sovyet Rusya da 1953’te Çekoslovakya ile birer ittifak yapmışlardır.
  • Fransa bu ittifak gereğince yardıma geçmek için, İngiltere’nin de harekete geçmesini istemiş fakat İngiltere, böyle bir yardıma hemen kalkışmak istemeyince Fransa, İngiltere’nin Dış İşleri Bakanı Chamberlain’in izlediği Yatıştırma Siyasetini destekleyici bir tutum sergiledi.

BİLGİ NOTU: II.Dünya Savaşı’na giden dönemde İngiltere Başbakanı Chamberlain’le özdeşleşen politikadır. Hitler’in esas ilgi alanının doğuda olduğuna inanan Chamberlain, SSCB’ye karşı Almanya’nın kendileriyle işbirliğine gireceğini düşünmüştür. Chamberlain,Münih Antlaşması ile Südet’i alan Hitler’in artık durarak kazandıklarını elinde tutmaya çalışacağını tahmin ettiiyse de 15 Mart’ta Almanya’nın az sayıda Alman’ın yaşadığı Çekoslovakya’yı işgale başlamasıyla yatıştırma politikası da sona ermiştir.

SSCB

  • I.Dünya Savaşı’ndan sonra batı yerine Orta Asya’ya yönelik politikalar izlemiştir.
  • Zengin petrol rezervleri sayesinde savaşta lojistik ve teknoloji alanlarında en güçlü devletlerden biri olmuştur.
  • Almanya ile saldırmazlık antlaşması yapmıştır. Bu antlaşma ile;
    • Almanya ve Rusya, birbirlerine karşı her türlü saldırgan hereketten kaçınacaklar.
    • Taraflardan birisi saldırıya uğrarsa, diğer taraf hiçbir şekilde saldıran devleti desteklemeyecekti.
    • Taraflar karşılıklı bilgi edinmek üzere, birbirleriyle temas halinde kalacaklardı.
    • Taraflar, diğer taraf aleyhine yönelik bir devlet gruplaşmasına katılmayacaktı.
    • Antlaşmanın süresi 10 yıl olacaktı.

İngiltere

  • Hitler tarafından Avrupa’daki tek rakip olarak görülen İngiltere, Almanya’nın Avrupa’nın tamamına yayılmasını önlemeye çalışmıştır.
  • ABD tarafından sürekli mühimmatla desteklenen İngiltere, ABD’nin savaşa girmesine kadar özellikle Kraliyet Hava Kuvvetleri ile ön plana çıkmış, Orta Avrupa’da kesin bir hava hakimiyeti sağlamıştır.
  • ABD’nin savaşa girmesiyle birlikte kara kuvvetleriyle ön plana çıkan İngiltere, İkinci Dünya Savaşının en büyük aktörü olmuştur.

II.DÜNYA SAVAŞININ NEDENLERİ VE BLOKLAŞMALAR

II. DÜNYA SAVAŞININ NEDENLERİ

  • I.Dünya Savaşı sonrası yenilen devletlere sınırlama getirilmiş bu da Almanya’nın hoşnutsuzluğuna sebep olmuştur.
  • Almanlar 1919’da imzalanan Versay Antlaşması’nın haksız maddeler içerdiğini ve yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini düşünüyorlardı.
  • 1920’lerde büyük ekonomik güçlüklerle karşı karşıya kalan Almanya’da 1933’te Adolf Hitler önderliğindeki Naziler iktidara gelmiş ve Hitler, bir yandan Versay Antlaşması’nın geçersiz sayılmasına çalışırken, öte yandan da silahlı kuvvetlerini yeniden toparlamıştır.
  • Çizilen sınırlar milliyetçilik esasına uygun olmadığından etnik çatışmalar ve sınır sorunları ortaya çıkmasına sebep olmuştur.
  • İtalya’nın savaşı kazanmasıyla birlikte isteklerine ulaşamaması ve İtilaf Devletleri tarafından ikinci sınıf gözüyle bakılması nedeniyle İtalya saldırgan bir politika izlemiştir.
  • İmparatorluk kurmak isteyen Japonya’nın Asya’dan, Avrupa Devletlerini çıkarmak istemesi yine savaşın Japonya açısından bir nedenidir.
  • I.Dünya Savaşı’nın devletler arasındaki dengeleri alt üst etmesi savaştan sonra huzursuzluğun artması ve dünya barışını korumak amacıyla kurulan Milletler Cemiyetinin İngiltere’nin güdümünden çıkamaması
  • 1931’de Japonya’nın protestolara aldırmayarak Çin’in Mançurya bölgesini ele geçirmesi ve 1930’lar boyunca gücünü iyice arttırması
  • 1935’te faşist Benito Mussolini yönetimindeki İtalyanlar, Etiyopya’yı işgal etmesi,
  • Hitlerin, 1936 Mart’ında Almanya’nın Ren ırmağının batısında kalan topraklarına askeri birliklerini göndermesi
  • İtalya ve Almanya, İspanya’daki iç savaşta cumhuriyetçi yönetime karşı faşist General Francisco Franco’nun saflarında savaşmak üzere asker göndererek yeni silah ve uçaklarını denemeleri
  • Yeni toprak kazanımları ve dünya egemenliği için Almanya, İtalya ve Japonya, Berlin-Roma-Tokyo Mihveri diye adlandırılan bir ittifak kurmaları savaşın diğer nedenleri arasında bulunmaktadır.
  • Fransa’da, Halk Cephesi’nin iktidara gelmesi, SSCB ile Fransa’nın yakınlaşmasına neden olmuştur.
  • 1936’da SSCB’ye karşı Almanya ile Japonya ittifakı gelişmiş ve Alman- Japon Paktı imzalanmıştır.
  • Bu pakt 1937’de Berlin-Roma-Tokyo Mihveri’ne dönüşmüştür.

Berlin-Roma- Tokyo Mihverinin Kurulması

  • Almanya’nın 16 Mart 1935’te, Versay Antlaşması’nın silahlanmasını kısıtlayan maddesini tanımadığını ilan etmesi ve askeri gücünü artırmayı hızlandırması Fransa’nın, Almanya’ya karşı ortak bir cephe oluşturmasına yol açmıştır.
  • Almanya’nın denizlerde güçlenmesinden kuşkuya düşen İngiltere, bu devletin deniz gücünü sınırlamak üzere onunla görüşmelere girişmek ve anlaşmak istemiş ancak İngiltere, Almanya’nın denizaltı yapmasını kabul etmiştir.
  • Böylece İngiltere, Almanya’nın silahlanmasını da dolaylı olarak kabul etmiştir.
  • Bundan sonra da İngiltere, Almanya’ya karşı yatıştırma politikası izlemeye başlamıştır.
  • Alman-İtalyan yakınlaşması ise 1936’da başlamış ve bir bakıma Almanya, İtalya ve Avusturya blokunu, yani I.Dünya Savaşı öncesindeki Üçlü İttifak yeniden ortaya çıkmaya başlamıştır.
  • Bunda ise, İtalya’nın Ekim 1935’te Habeşistan’a saldırması ve bu ülkeyi işgal etmesi önemli rol oynamıştır.
  • Almanya’da, Versay Antlaşması ile askersiz hale getirilmiş bulunan Ren boylarına, 7 Mart 1936’da asker göndermiştir.
  • Sovyet Rusya, 1935 Fransız ittifakından sonra, Alman tehlikesine karşı silahlanmasını hızlandırmıştır.
  • Buna karşılık Almanya da, bir taraftan Sovyet Rusya’ya ve komünizme karşı kesin bir tavır alırken, diğer taraftan Japonya’ya yaklaşmaya başlamıştır.
  • Japonya’nın ise, önce 1931’de Mançurya’yı işgal etmesi, sonra 1937’de Çin’e yeniden savaş açması, Avrupa’daki bunalıma bir de Uzakdoğu bunalımını kattı.
  • Almanya, Fransa ile Sovyet Rusya’nın arasında kalırken; Japonya da, ABD ile Sovyet Rusya’nın arasında kalmıştır. Bu bakımdan Almanya ile Japonya, yani revizyonist devletler, ortak tehlike olarak gördükleri Sovyet Rusya’ya karşı birleşmişlerdir.
  • Bunun sonucunda iki devlet arasında Berlin’de 25 Kasım 1936’da Anti-Komintern Paktı yapılmış ve bu antlaşma ile Almanya ve Japonya arasında siyasi rejim esasına dayalı bir ittifak yapılmış ile “Berlin-Tokyo Mihveri” kurulmuştur.
  • Bundan sonra İtalya, 5 Kasım 1937’de, Roma’da imzalanan bir anlaşmayla Anti-Komintern Paktı’na katıldı.
  • Böylece 1936’da ortaya çıkmış bulunan Berlin-Roma Mihverinden sonra, “Berlin-Roma-Tokyo Mihveri” meydana gelmiş oldu.
  • 1938 yılı ise, devletlerarası görüşme ve anlaşma yılı oldu.
  • Yine aynı yıl içinde, Avrupa’da silahlı savaş olmadan, geniş siyasi harita değişiklikleri oldu ve silahlı savaşın yakın nedenleri meydana geldi.
  • Bu yılın ilk ve önemli diplomatik olayı da, Avusturya’nın Almanya ile birleşmesiydi.

SAVAŞ YILI VE SAVAŞIN BAŞLAMASI

  • Münih Konferansında Südet bölgesini işgal eden Almanya, bununla yetinmeyip 1939’da Çekoslovakya’yı işgal etmiştir.
  • Hitler, Litvanya’dan Memel’i istedi ve imzalanan antlaşma ile Memel Alman yönetimine geçmiştir.
  • Almanya’dan cesaret alan İtalya, Arnavutluk’u işgal etti.
  • Alman-İtalyan ittifakı “Çelik Pakt” ile pekiştirildi.
  • Almanya’nın Polonya’yı işgal kararına İtalya sessiz kalırken, SSCB ile yapılan gizli antlaşmalar ile Baltık bölgesi ve Polonya paylaşılmıştır.
  • Almanya’nın 1 Eylül’de Polonya’ya saldırısı üzerine İngiltere ve Fransa 3 Eylül’de Almanya’ya savaş ilan etti.

II.DÜNYA SAVAŞI’NA KATILAN DEVLETLER

  • Mihver Devletleri ve Liderleri
  • Almanya- Adolf Hitler
  • İtalya- Benito Mussolini
  • Japonya-İmparator Hirohito

  • Müttefik Devletleri ve Liderleri
  • Fransa- Vicht hükümetinin lideri Mareşal Henri Philippe Petain, İngiltere’deki Fransız direniş hareketi lideri Charles de Gaulle
  • İngiltere- 1940’a kadar Neville Chamberlain, Temmuz 1945’e kadar Winston Churchill 1945’ten sonra Clement Attlee
  • ABD- Nisan 1945’e kadar Franklin Roosevelt 1945’ten sonra Harry Truman
  • SSCB- Joseph Stalin

SAVAŞ YILLARI

  • Almanya, Ağustos 1939 Alman- Sovyet Saldırmazlık Paktı ile Sovyetler Birliği’nin tarafsızlığını garantiledikten sonra 1 Eylül 1939’da Polonya’yı işgal ederek II.Dünya Savaşı’nı başlattı.
  • İngiltere ve Fransa 3 Eylül’de Almanya’ya savaş ilan ederek karşılık verdi.
  • Polonya bir ay içinde birleşen Alman ve Sovyet güçleri tarafından tamamen yok edilmiş ve Nazi Almanya’sı ile Sovyetler Birliği arasında paylaşılmıştır.
  • İngiltere ve Fransa’nın savaşa hazır olmaması Mihver bloğunun ilk üç yılı üstünlüğü ile sonuçlanmıştır.
  • Savaş Avrupa, Pasifik ve Kuzey Afrika olmak üzere üç cephede yaşanmıştır.

a- Avrupa’da Savaş

  • İngiltere ve Fransa, Alman ekonomisini zayıflatmak için Norveç kıyılarına mayın döşemişler böylece deniz ticaretini baltalamaya çalışmışlardır.
  • Fransa’ya saldırmayı planlayan Almanya önce Danimarka ve Norveç’i sonra Hollanda ve Belçika’yı işgal etmiştir.
  • Fransa, Alman sınırında Maginot Hattı adıyla anılan savunma hattını kurmuştur.
  • 1940’ta, Almanya savaşta tarafsız bir pozisyon alan Hollanda, Belçika, Lüksemburg’u işgal etmiş ve geçilmez olarak bilinen Majinot Hattını da geçerek Fransa’yı işgal etmiştir.
  • 22 Haziran 1940’ta, Fransa’yı da işgal eden Almanya ile ateşkes antlaşması yapılmış, Alman güçleri Kuzey Fransa’yı ve bütün Atlas Okyanusu kıyılarını işgal etmiştir.
  • Mareşal Henri Philippe Petain, Vichy’de Almanların denetiminde bir hükümet kurmuştur.
  • Sovyetler Birliği, Almanya’nın desteğiyle, Haziran 1940’ta Baltık devletlerini işgal etti.
  • Almanya’nın kıta Avrupa’sındaki üstünlüğünden sonra İngiltere ile muharebe kararı alınmış ve bu devletle hava muharebelerine girişmiştir.
  • Ancak Almanya, İngiltere ile yaptığı hava muharebelerinde istediği başarıyı sağlayamamıştır.
  • Almanya, Hayat sahası için gerekli zenginlikleri ele geçirmek için SSCB’yi hedef seçti.
  • Saldırıya geçmeden önce Romanya ve Bulgaristan ile ittifak antlaşmaları yapılmıştır.
  • Yugoslavya ve Yunanistan işgal edilmiştir.
  • Ekimde SSCB, olası bir Alman saldırısına karşı bir batıda “tampon devletler” oluşturmak amacıyla, üç Baltık ülkesini Estonya, Letonya ve Litvanya’yı işgal etti.
  • 1941’de SSCB’ye saldırarak Barborossa Harekatını başlatmış ve 6 ay içinde SSCB’yi teslim almak istemiştir.

NOT: Barborossa Harekatı, Nazi Almanya’sının Rusya’yı işgal planına verilen isimdir.

  • Ancak Kızıl Ordu’nun sergilediği çetin direniş, Almanların Leningard ve Moskova gibi kilit kentleri ele geçirmesini engellemiş ve Almanya hedefine ulaşamamıştır.
  • Alman ordusu Mayıs ayında Kırım’ı alarak Kafkaslara girmiş ve Maykop’taki petrol merkezine ulaşmıştır.
  • Rus orduları ise Stalingrad’a çekilmiştir.

BİLGİ NOTU: Stalingrad’da, Sovyet Rusya’nın II.Dünya Savaşı’nın en büyük kara çarpışmasındaki başarısı Almanları, Kafkasya’dan çekilmek zorunda bıraktı. 1943 yazı başlarken SSCB orduları Almanları geri sürdü ve 1944 başında Polonya’ya çok geçmeden de Romanya’ya girdi. Bu savaşta SSCB büyük yıkıma uğradı ve yaklaşık 20 milyon insanını yitirerek II.Dünya Savaşı’nda en çok can veren ülke oldu.

  • Alman kaynaklarının hızla tükenmesi, ABD’nin savaşa girerek İngiltere ve SSCB’ye her türlü yardım yapması Almanya’nın işini zorlaştırmıştır.

b- Kuzey Afrika’da Savaş

  • Fransa’nın 1940’ta savaş dışı kalması, İtalya’nın savaşa girmesi İngiltere’yi zor durumda bıraktı.
  • İngiltere’nin başarıya ulaşabilmesi için deniz üstünlüğü ele geçirmek bunun için de Süveyş Kanalı Deniz üssünün alınması gerekmektedir.
  • 1942’de Kuzey Avrupa’yı geri alacak güçleri olmayan Müttefikler, Mihverleri önce Kuzey Afrika’dan sürmeye karar verdiler. Bu nedenle General Dwight Eisenhower komutasındaki İngiliz ve Abd askerlerinden oluşan 100 bin kişilik bir kuvvet Fas ve Cezayir kıyılarına çıkarma yaptı.
  • Savaşın ilk yıllarında İtalya, Cebelitarık, Malta, İskenderiye ve Süveyş’i; İngiltere ise Rodos’u ve İngiltere’nin endüstri bölgelerini bombaladı.
  • Akdeniz’e kesin hakim olmak isteyen İtalyanlar, Süveyş Harekatına karar verdiler.
  • Ancak İngilizler, İtalyanları Mısır’dan çıkarttığı gibi İtalya işgalindeki Bingazi’yi de ele geçirdiler.
  • Almanların İtalya’ya yardımı ile Bingazi, Derne, Tobruk ve Sallum İngiltere’den tekrar alındı.
  • Ancak karşı saldırıya geçen İngiltere, Kuzey Afrika’nın büyük bir bölümünü Mihverlerin elinden aldı.
  • Müttefiklerin Kuzey Afrika’daki başarıları, Temmuz 1943’teki Sicilya’nın alınmasıyla sürdü.
  • Sicilya’nın yitirilmesi ve İtalya’nın Müttefiklerce bombalanması İtalya dikdatörü Benito Mussolini’yi çekilmeye zorladı.
  • Müttefik güçler 3 Eylül 1943’te güney İtalya’ya, birkaç gün sonra da Salerno Körfezi’ne çıktılar.
  • ABD’nin savaşa girmesi ile Atlas Okyanusu ve Akdeniz kıyılarına asker çıkarmış, 1943’te Alman ve İtalyan birlikleri teslim olmuştur.
  • 250.000 kadar Mihver askeri tutsak alınmıştır.

c- Asya ve Pasifik’te Savaş

  • ABD yayımladığı Monroe Doktrini ile siyasete karışmama kararı almış ancak, Amerikan kamuoyu Hitler’in totaliter rejimine karşı çıkmışlardır.
  • ABD başkanı Roosevelt, ilk başta tarafsız davransa da savaşın Almanya lehine dönmesi üzerine silah satışını serbest bırakmış ve 1940’ta İngiltere’ye silah ve para yardımı yapmaya başlamıştır.
  • 1941’de Amerika “Ödünç Verme ve Kiralama Yasası”nı çıkardı. Buna göre her ülke yiyecek ve savaş malzemesi dahil her türlü yardımı “bedeli savaş sonunda ödenmek şartıyla” alabilecekti.
  • Ardından 9-10 Ağustos 1941’de ABD ve İngiltere bir araya gelerek “Atlantik Bildirisi”ni yayınladı.

BİLGİ NOTU: - 1941 Atlantik Bildirisi’ne göre;

  • Savaştan sonra toprak kazanılmayacak
  • Uluslar kendi geleceklerine kendileri karar verecek
  • İlgili halkın onayı alınmadan toprak değişikliği yapılmayacak
  • Uluslararası iş birliği gerçekleştirilip geliştirilecek
  • Temel ham maddelerden eşit biçimde faydalanılacak
  • İnsanlar korku ve açlıktan kurtarılacak
  • Açık denizlerde ticaret serbestliği getirilecek
  • Mihver Devletler silahtan arındırılacak ve savaştan sonra topyekün silahsızlanmaya gidilecek

  • Bu bildiri daha sonra Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilecektir.

  • Japonlar, savaşın ilk yıllarında Çin ile mücadele etmiştir.
  • Roosevelt, Japonya’ya petrol ambargosu koyarak Japon ekonomisini yıpratmaya çalışmıştır.
  • Japonya 1941’de ABD’nin Pasifik üstünlüğünü simgeleyen Hawaii takımadalarından Honolulu’daki hava ve deniz üssü olan Pearl Halbour’a saldırdı.
  • Bu olay üzerine ABD kongresi, 8 Aralık 1941’de Japonya’ya, üç gün sonra da Almanya ile İtalya’ya savaş ilan etti.
  • Almanya ise 1 gün sonra ABD’ye savaş açtı.

NOT: ABD, 1942’de SSCB ve 22 devletin katılımı ile Birleşmiş Devletler İttifakını kurdu. Burada ilk önce Almanya’nın yenilgiye uğratılması kararı alındı.

  • Japonya Pearl Halbour saldırısından sonra ABD’nin Manila; İngiltere’nin ise Singapur ve Hong Kong’taki üslerini ele geçirdi.
  • Daha sonra, Saravak, Brunei, Borne, Timor, Cava, Sumatra, Selebes, Yeni Britanya, Solomon Adaları, Yeni Gine’nin doğusu, Gilbert Adaları da Japonya’nın eline geçti.
  • 1942’de Japon ve Amerikan filoları Mercan Denizi’nde karşılaştı ve Japonya yenildi.
  • Bunun üzerine Japonya ABD’nin Midway üssüne saldırdı, ancak başarılı olamadı.

BARIŞA DOĞRU

Avrupa’da Savaşın Sona Ermesi

  • 1943’te Roosevelt ve Churchill Casablanka Konferansı’nda aldıkları kararla “ Mihver Devletlerin kayıtsız şartsız teslim alınması” için harekete geçtiler.
  • Müttefikler İtalya üzerinden saldırıya geçti ve Mihver Devletlerin Avrupa’daki yenilmezliği sona erdi.
  • İktidarın düşürülen Mussolini yerine Genelkurmay Başkanı Mareşal Badoglio başkan oldu.
  • 1943’te ateşkes antlaşması imzalandı.
  • Almanya’nın Roma’yı işagli üzerine tekrar başlayan mücadele 1945’te Kuzey İtalya’nın Müttefikler tarafından ele geçirilmesiyle son bulmuştur.
  • 1944’te Alman işgali altındaki Fransa’ya İngiliz ve ABD birlikleri Normandiya kıyılarından girmeyi başardı ve 16 Ağustos’ta Paris Almanların elinden alındı.
  • Savaşın sonuna doğru gelecekteki barışın esaslarını belirlemek amacıyla Roosevelt, Churchill ve Stalin arasında 1945’te Yalta Konferansı yapıldı.
  • Konferansta SSCB’nin Japonya’ya karşı savaşa girmesi halinde Birleşmiş Milletlerden 3 sandalye (SSCB,Ukrayna, Belarus) alması kararlaştırıldı.
  • Bunun üzerine ABD, İngiltere ve SSCB arasında Postdam’da yeni bir konferans yapıldı.
  • Bu konferansla Almanya dört işgal bölgesine ayrılarak ABD, İngiltere, Fransa ve SSCB yönetimine bırakılması kararı alındı.
  • Ayrıca Almanya’ya askeri ve ekonomik kısıtlamalar da getirilmiş oldu.
  • 25 Nisan’da Berlin’in kuşatılması üzerine kentin merkezindeki bir yer altı sığınağından savunmayı yönetmekte olan Hitler savaşın yitildiğini kabul ederek 30 Nisan’da intihar etti.

BİLGİ NOTU: Normandiya Çıkartması, II.Dünya Savaşı’nda Müttefiklerin 5 Haziran 1944’te Avrupa’nın kuzey kesiminde, Normandiya kıyılarında Fransa’yı işgalden kurtarmak için düzenledikleri bir çıkartma harekatıdır. Tarihteki en büyük donanma ve tarihin en büyük çıkartma harekatı olarak tanımlanmaktadır.

Pasifik’teki Savaşın Sona Ermesi

  • Japon donanması 1944’teki “Leyte Savaşı”nda hemen hemen ortadan kaldırıldı.
  • ABD, Japonya’nın kıyı kentlerini yopun bir biçimde bombaladığı sırada Başkan Truman, Japonların direnişini kırmak ve savaşı kısaltmak gerekçesiyle atom bombası kullanmaya karar verdi.
  • 6 Ağustos’ta Hiroşima’ya, 9 Ağustos’ta Nagazaki’ye atılan bombalar ile 280.000kişi hayatını kaybetti.
  • 8 Ağustos’ta SSCB de Japonya’ya savaş açtı ve Japonların elinde bulunan Mançurya ve Kore’yi işgale başladı.
  • Bunun üzerine Japonya 2 Eylül’de resmen teslim oldu ve II.Dünya Savaşı sona erdi.

Dünya Savaşı’nda Yapılan Konferanslar

1- Casablanca Konferansı (14-20 Ocak 1943)

  • Casablanca Konferansı, Roosevelt ile Churchill arasında yapımıştır.
  • Konferans Kuzey Afrika cephesinden sonra savaşın nasıl şekillendirilmesi konusunu görüşmek üzere toplanmıştır.
  • Konferansta alınan kararlar şunlardır:
    • Rusya üzerindeki baskıyı hafifletmek için Sicilya’ya çıkarma yapmak ve Almanya üzerindeki baskıyı arttırmak
    • Balkanlarda ikinci bir cephenin açılmasını mümkün kılmak için, Türkiye’ninde savaşa katılması konusunda gerekli askeri hazırlıkları yapmak
    • Almanya’nın mukavemeti yeteri kadar zayıflayınca Avrupa’da da bir cephe açmak ve nihayet “Almanya, Japonya ile İtalya kayıtsız şartsız teslim oluncaya kadar” mücadeleye devam etmek

2- Washington Konferansı (12-26 Mayıs 1943)

  • Roosevelt ile Churchill arasında olmuştur.
  • Diğer adı Trident Konferansı’dır.
  • Alınan kararlar şöyledir:
    • İtalya’nın saf dışı kılınması için bu memleketin işgali
    • Bu işgal gerçekleştirilirse, Almanya’nın bütün Balkanlardaki durumu zayıflayacak
    • İkinci cephenin Fransa’da açılması işi 1944 ilkbaharında tamamlanacaktır.

  • Savaş sonrası düzeniiçin Churchill tarafından ileri sürülen şu fikirler kabul edilmiştir:
    • Barışı koruma sorumluluğu ABD, İngiltere, Sovyet Rusya ve Çin’e verilecekti.
    • Bu dört devletin teşkil ettiği Dünya Konseyine bağlı olmak üzere, Avrupa, Amerika ve Uzak Doğu bölge konseyleri kurulacaktır.
    • Avrupa’da bir konfederasyon kurulacak ve bu konfederasyon Tuna, Balkan ve İskandinav federasyonlarını ihtiva edecektir.
    • Türkiye, Balkan Federasyonu’na dahil olacaktır.
    • İngiltere ile Rusya arasında da kuvvetli bir Fransa bulunacak ve ayrıca, Polonya ile Çekoslovakya Sovyetlerle iyi geçineceklerdir.

3- Quebec Konferansı (14-24 Ağustos 1943)

  • Bu konferans, İtalya’da Mussolini’nin birdenbire düşmesiyle ortaya çıkan yeni durum karşısında, ikinci cephe meselesini yeni bir açıdan ele almak amacı ile Churchill ve İngiliz Genelkurmayı ile Amerikan Genelkurmayı arasında Quebec’de yapılmıştır.
  • Bu konferansta Churchill, İtalya’da ortaya çıkan yeni durum dolayısıyla, ikinci cephenin Fransa yerine, Türkiye’nin de savaşa katılmasıyla Balkanlarda açılmasında çok ısrar etmiş, fakat görüşünü kabul ettirememiştir.
  • İkinci cephenin Fransa’daNormandiya kıyılarında açılmasına karar verilmiş ve bunun hazırlanması sorumluluğu da Amerikalılara bırakılmıştır.

4- I.Moskova Konferansı (Ekim 1943)

  • Ekim 1943’te Moskova’da Dışişleri Bakanları düzeyinde toplanan, Tahran Zirvesi’nin hazırlığı niteliğindeki ve II.Dünya Savaşı’nın yürütülmesinin yanı sıra savaş sonrası düzen ile ilgilenen konferanstır.
  • Savaş sonrası düzeni için yapılan ilk toplantı olarak kabul edilmektedir.
  • Konferans, Türkiye açısından da önem taşımaktadır.
  • Konferansa İngiltere’den Sir Anthony Eden, ABD’den Cordell Hull, Sovyetler Birliği’nden Molotov ile Çin Dış İşleri Bakanı katılmıştır.
  • Alınan kararlar şunlardır:
    • Sovyetler Birliği Almanya’ya karşı nihai zafere kadar savaşacağı konusunda güvence verdi.
    • Sovyetler Birliği, savaştan sonra kurulacak olan uluslar arası kuruluşu destekleyeceğini söyledi.
    • Avusturya’nın işgale uğramış dost bir ülke olduğu ve savaştan sonra kendisiyle bir barış anlaşması yapılmasının söz konusu olmadığı konusunda anlaşmaya varıldı.
    • Almanya’da Nazizim’in, İtalya’da Faşizmin tasfiyesi kararlaştırıldı.
    • Türkiye’den önce hava alanlarının kullanımı talep edilecek, 1943 yılının sonuna doğru da savaşa katılması konusunda girişimde bulunulacaktı.

5- Eden- Menemencioğlu Görüşmesi (5-6 Kasım 1943)

  • İngiltere Dışişleri Bakanı Anthony Eden, moskova Konferansı’ndan dönerken Kahire’de Türk Dışişleri Bakanı Numan Menemencioğlu ile bir araya geldi.
  • Eden, Türkiye’den hava üslerini açmasını ve yıl sonuna kadar Türkiye’nin savaşa katılmasını istedi.

6- Kahire Konferansı (22-26 Kasım 1943)

  • Roosevelt, Churchill ve Chiang Kai-Shek arasında Kahire’de yapıldı.
  • Konferansta Türkiye’den İsmet İnönü de katılmıştır.
  • Konferansta Uzak Doğu’daki sorunlar ele alındı.
  • Ayrıca bu konferansta Türkiye’nin savaşa girme durumu da görüşülmüş, ama bir sonuca varılamamıştır.

7- Tahran Konferansı (28 Kasım- 1 Aralık 1943)

  • Roosevelt, Churchill ve Stalin arasında yapılmıştır.
  • Şifre adı ‘Eureka’dır.
  • Rusya’nın baskıları sonucunda ikinci cephenin 1 Mayıs 1944 tarihinde açılması kabul edilmiştir.
  • İkinci cephe ile ilgili olarak, Türkiye’nin de savaşa katılmasına karar verilmiştir.
  • Savaş sonrası barış düzeninin korunması için bir milletlerarası teşkilat kurulması fikri bütün taraflarca kabul edilmekle beraber, Ruslar, dört büyük devlet arasına Çin’in de katılmasına yine itiraz etmişler, fakat onlar da isteklerini kabul ettirememişlerdir.
  • Oder Nehri’nw kadar olan Alman topraklarının Polonya’ya verilmesi kabul edilmiştir.

8- II.Moskova Konferansı (9-20 Ekim 1944)

  • Stalin ile Churchill arasında yapılmıştır.
  • Yapılma amacı Balkan topraklarında nüfuz alanlarının paylaşımıdır.
  • Romanya Rus, Yunanistan İngiliz nüfuzuna terk edildi.
  • Yugoslavya ve Macaristan %50 İngiliz, %50 Rus nüfuzu olacaktı.
  • Bulgaristan için bu oranlar %75 Rus, %25 İngiliz idi. Bu yüzde oranlarının anlamı, kabinelere girecek ve orada temsil edilecek siyasal eğilimlerin oranlarıydı.
  • Almanya için kurulacak Müttefik Kontrol Komisyonu’nda Fransa’ya da yer verilmesi ile Montreux Sözleşmesi’nin değiştirilmesi kabul edildi.

9- Yalta Konferansı (4-11 Şubat 1945)

  • Konferansta ABD’yi Roosevelt,İngiltere’yi Churchill ve SSCB’yi Stalin temsil etmiştir.
  • Almanya’nın çökmesinin ardından hangi bölgelerin kimin denetiminde olacağı ya da kimlerin nereleri kurtaracağı konusunda anlaşmazlıkları çözüme kavuşturmak, hem de savaş sonrası dünyasının ana çizgileriyle düzenlenmesi amacıyla SSCB’nin Yalta Kenti’nde toplanmıştır.
  • Konferansta alınan kararlar şunlardır:
    • SSCB, Almanya’nın teslim olmasından kısa bir süre sonra Japonya’ya savaş açamayı ve Uzak Doğu savaşına katılmayı kabul etti.
    • Almanya üç işgal bölgesine ayrılacak, fakat İngiltere ve Amerika kendi bölgelerinde Fransa’ya da bir kısım bırakacaklardı.
    • SSCB, Almanya’nın;
      • 20 milyar dolar tamirat borcu ödemesini ve bunun yarısının kendilerine verilemsini
      • Bahsedilen borcunda yarısının iki yıl içinde makine, sınai teçhizat şeklinde menkul sermaya olarak verilmesi
      • Geri kalan bakiyenin de 10 yıl içinde Almanya’nın çeşitli ürünlerinden ödemesini
      • Alman ağır sanayisinin %80’inin yok edilmesini teklif ettiler.
      • Sovyet teklifi Amerika ve İngiltere tarafından çok ağır bulundu ve 20 milyar rakamı esas olmak kaydıyla deme şekli müteakip müzakerelere bırakıldı.

NOT: Birleşmiş Milletlerin kurulması da kabule dildi ve Birleimiş Milletler Sözleşmesi’nin temel ilkeleri belirlendi.

  • 1 Mart 1945’e kadar ortak düşmana savaş ilan etmil olanların üyeliğe alınmalarına karar verildi.,
  • Bu karar üzerine Türkiye, 23 Şubat 1945’te Almanya ve Japonya’ya savaş ilan etti.
  • Varşova’da bulunan geçici Polonya hükümeti’nin en kısa zamanda gizli oya dayanan serbest ve demokratik seçimler yapmaso kararlaştırıldı.
  • Nazi Almanyası’na bağlı olan uydu ülkelerde demokratik rejimlerin kurulacağı açıklandı.
  • Boğazlar statüsünün SSCB lekhine değiştirilmesine, konunun Dışişleri Bakanları tarafından ele alınmasına, durumdan Türkiye2nin de haberdar edilmesine karar verildi.

10- Potsdam Konferansı (17 Temmuz-2 Ağustos 1945)

  • ABD, SSCB ve İngiltere arasında yapılmış son toplantıdır.
  • Alınan kararlar şunlardır:
    • Sovyetler birliği, 16 Ağustos 1945’te Polonya ile yaptıklarıbir antlaşma ile Polonya –SSCB sınırını Curzon çizgisi olarak kabul ettirdiler.
    • Alman konusunda: Almanya!daki tüm Nazi kurumlarının ortadan kaldırılması, Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Fransa ve Sovyetler Birliği işgal bölgelerinde ayrı ayrı demokratik rejimlerin kurulmasına karar verilmiştir.
    • Alman savaş endüstrisinin barış ekonomisinin gereksinimlerine göre yapılandırılması, tamirat borcu için herhangi bir rakam tespit edilmemesi, Sovyetler Birliği’nin ABD, Birleşik Krallık ve Fransız işgal bölgelerinden herhangi bir tamirat borcu talep etmemesi kabul edilmiştir.
    • Barış ekonomisi için gerekli olmayan endüstiriyel teçhizatın pek az bir kısmının Sovyetler Birliği’ne verilmesine, Alman donanmasının büyük bölümünün tahrip edilmesine ve savaş suçlularının yargılanmasına karar verilmiştir.
    • Avusturya’nın durumu: Avusturya ve başkenti Viyana, Almanya örneğinde olduğu gibi dört devlet arasında işgal bölgelerine ayrıldı.
    • İtalya’nın durumu: İtalya’nın 1943 yılından beri demokrasi yolunda gösterdiği gelişmeler dikkate alınarak bu ülkeye barış için öncelik verilmesi ve barış hükümlerinin mümkün olduğu kadar yumuşak tutulmasına karar verildi.
    • İspanya’nın durumu: İspanya savaşa katılmamakla birlikte Mihver Devletleri ile işbirliği yaptığı için Milletlere alınmaması görüşü benimsendi.
    • İran’ın derhal boşlatılmasına karar verildi.
    • Boğazların durumu: Sovyetler Birliği, Türkiye’nin zayıf olması fikrinden hareketle serbest geçiş için gereken garantiyi sağlayamadığını, bu sebeple Boğazların Sovyetler birliği ile Türkiye’nin ortak kontrolü altına konulmasının uygun olacağını ileri sürerek Boğazlardan üs talep ettiler. Konu hakkında herhangi bir karar alınmadı ve her devletin görüşünü Türkiye’ye bildirmesi kararlaştırıldı.
    • Tuna nehri fiilen Sovyet egemenliği ve kontrolü altına girmiş durumdaydı. Bu endenle Tuna’da gidiş-geliş serbestisinin sağlanması ve statünün yeniden tespitine karar verildi.

11- San Fransisco Konferansı ve Brileşmiş Milletler Örgütü’nün Kurulması (25 Nisan-26 Haziran 1945)

  • Toplanma nedeni: İnsanlığı savaşların yıkımından korumak ve bu doğrultuda yeni bir dünya güvenlik örgütü kurmak.
  • Amerika’nın San Fransisco kentinde toplanan konferansta Birleşmiş Milletler Antlaşması imzalanmıştır.
  • Bu antlaşmanın onaylanmasıyla 24 Ekim 1945’te Birleşmiş Milletler Örgütü kurulmuştur.
  • I.Dünya Savaşı’ndan sonra kurulan Milletler Cemiyeti, 19 Nisan 1946’da ortadan kaldırılmış ve yetkileri Birleşmiş Milletler Örgütü’ne devredilmiştir.

  • Birleşmiş Milletlerin Amaçları:
    • Uluslararası barış ve güvenliği sürdürmek
    • Ülkeler arasında iyi ilişkileri pekiştirmek
    • Uluslararası ekonomik, sosyal, kültürel işbirliğini sağlamak
    • İnsanlık sorunlarının çözümünde, temel hak ve özgürlüklerin geliştirilmesinde birlikte çalışmalar yapmak

  • Birleşmiş Milletlerin Ana Organları:
    • Genel Kurul
    • Güvenlik Konseyi
    • Ekonomik ve Sosyal Konsey
    • Uluslararası Adalet Divanı
    • Genel Sekreterlik
    • Vesayet Konseyi

İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NIN SONUÇLARI

SİYASİ SONUÇLARI

  • Savaş Müttefik Devletleri’n zaferiyle sonuçlandı.
  • Almanya ve İtalya’nın yenilmesiyle ırkçılık akımının etkisi kırıldı.
  • Savaştan sonra Müttefikler, Faşizm ve Nazizim gibi akımları tasfiye etti.
  • Asya, Afrika ve Orta Doğu’da yaşayan halklar emperyalist devletlere karşı mücadele başlatmışlar ve sömürgecilik dönemi sona ermeye başlamıştır.
  • Sömürge altındaki Hindistan, Mısır, Pakistan, Cezayir, Tunus ve Libya bağımsızlıklarını kazanmıştır.
  • Ekonomik ve siyasi sıkıntılardan kurtulmak isteyen İtalya’da 1946 yılında Cumhuriyet ilan edilmiştir.
  • Uzak Doğu’da Japonya etkinliğini kaybetmiş ve Çin’de sosyalist bir idare kurulmuştur.
    • Doğu Akdeniz’de İngiltere Kıbrıs’tan çekilmiş ve “Kıbrıs Sorunu” ortaya çıkmıştır.
    • İtalya’nın çekildiği 12 Ada’ya Yunanistan hakim olmuştur.

  • Almanya’nın toprakları işgal altına alındı. Toprakları Avusturya ile birlikte 4 işgal bölgesine ayrıldı.
  • SSCB’nin, Almanya’ya karşı zaferi Avrupa’da büyük bir güç haline gelmesine neden oldu.
  • ABD gücünü artırarak, Avrupa merkezli uluslararası sistemin etkisini sonlandırdı.
  • Örneğin Birleşmiş Milletler New York’u, Uluslararası Para Fonu (IMF) Washington’u merkez olarak belirlemiştir. Ayrıca Dünya altın rezervinin %75 ine, sanayi üretiminin %50 sine, uluslararası ticaretin %25 ine sahip olması ABD’nin gücünü arttırmasında etken olmuştur.
  • II.Dünya Savaşı sırasında barışı sağlamak için ABD ve İngiltere tarafından Atlantik Bildirisi yayınlanmış ve Birleşmiş Milletlerin temeli atılmıştır.
  • 1943 Moskova Konferansı’nda ABD, İngiltere, SSCB ve Çin barış teşkilatı için anlaşmış ve 1943’te Washington’da teşkilatın biçimi belirlenmiştir.
  • 1945’te Yalta Konferansı’nda, Mihver Devletlere savaş ilan eden devletlerin kurula üye olabileceği belirlenmiştir.
  • 1945’te San Fransisco Konferansı toplanmış ve büyük devletler teşkilat üzerinde etkilerini arttırmak istemişlerdir.
  • Genel kurulda devletin eşitliği, büyük devletlerin üyeliklerinin sürekliliği ve veto haklarının varlığı kabul edilmiştir.
  • Konferasnta Birleşmiş Milletler Teşkilatı resmen kurulmuştur.
  • Savaş sonunda fikir ayrılıkları iyice belirginleşerek devletlerarası kutuplaşmalar da görülmüştür.
  • Sovyet Rusya ve ABD dünyanın iki süper gücü haline gelmiş ve ABD’nin başını çektiği “Batı Bloku” ile SSCB’nin başını çektiği “Doğu Bloku” oluşmuştur.
  • Sovyetler Birliği öncülüğünde Varşova Paktı, ABD öncülüğünde NATO kurulmuştur.
  • Alman işgalinden kurtulan Bakanlar ve Orta Avrupa SSCB’nin denetimine girerken bölge devletleri olan Romanya, Yugoslavya, Arnavutluk ve Bulgaristan’da SSCB’ye bağlı komünist yönetimler kurulmuştur.
  • Türkiye ile ABD arasındaki ilişkiler gelişmiş, Türkiye Sovyet Rusya’dan uzaklaşarak ABD’ye yakınlaşmıştır.
  • 1948’de ABD ve İngiltere’nin desteğiyle Filistin’de Yahudi İsrail Devleti kurulmuştur.
  • Almanya, Doğu ve Batı olarak ikiye ayrıldı. Berlin Duvarı örüldü, Doğu Almanya Sovyetlerin denetimine girdi.
  • Batı Almanya’da ise ABD, Fransa, İngiltere denetim kurdular.

EKONOMİK SONUÇLAR

  • II.Dünya savaşı, Almanya başta olmak üzere birçok kentin hasar görmesine, fabrikaların, limanların, demiryolu hatlarının yıkılmaısna, üretim ve ticaretin olumsuz yönde etkilenmesine sebep oldu.
  • Tarım ve sanayi üretimi 1939 da %30-70 arasında düşüş gösterdi.
  • Fransa’da fiyatlar 1945’te %38 , 1946’da %63 oranında arttı.
  • 1939’dan 1945’e kamu borçlanmaları İngiltere’de üç, Fransa’da dört, ABD’de altı, Almanya’da on kat arttı.
  • 1944 yılında 45 ülkenin imzasıyla, Washington’da IMF kuruldu.
  • Ayrıca üye devletlerin yeniden yapılanma ve kalkınma çabalarına maddi destek sağlamak için Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası kuruldu.
  • Savaşta ABD en önemli güçlerden biri haline gelmiş ve ABD parasını anahtar para konumuna getirmiştir.

TOPLUMSAL SONUÇLAR

  • II.Dünya savaşı sadece cephede değil, cephe gerisinde de sivillerin hayatını kaybettiği bir savaş olmuştur.
  • Savaşlar, hastalıklar, Nazilerin üstün ırk yaratma arzusu 60 milyona yakın kişinin hayatını kaybetmesine neden olmuştur.
  • Japonya’ya atom bombası atılması, Almanya’nın toplama kamplarındaki insanlık dışı uygulamaları, Balkanlarda Sırplar ve Hırvatlar arasındaki sonu gelmeyen düşmanlıklar ve Japonya’nın Asya’da işlediği suçlar toplumda telafisi zor izler bırakmıştır.
  • Avrupa’da faşist yönetimlerin baskısından kaçan Yahudi bilim insanları, ABD’nin bilim ve teknolojide lider olmasında öncülük etmişlerdir.

İNSAN HAKLARI İHLALLERİ

  • II.Dünya Savaşı’nda insan hakları ve uluslararası antlaşmalar ihlal edilmiştir.
  • Özellikle bu ihlalleri, Almanya, SSCB ve Japonya daha fazla işlemiştir.
  • Nazi Almanyası Avrupa’nın Yahudi ve Roman azınlıklarını, akıl hastalarını, Polonya’daki muhaliflerin önemli bir kısmını toplama kamplarında yok etmiştir.
  • Ruslar, Polonya’nın tekrar güçlenip kendisi ile mücadele etmemesi için 10.000 kadar subay ve astsubayı Kayt Ormanlarında kurşuna dizdirmiştir.
  • 1945’te Müttefik Devletler, Postdam Konferansı’nda insanlık dışı uygulamaların sorumlularının yargılanması kararlaştırılmıştır.
  • 1945’te Nürnberg’de Nazi Partisi liderleri, 1946’da Tokyo’da Japon yöneticileri oluşturulan mahkemelerce yargılanmıştır.
  • 1948’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda “Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına İlişkin Sözleşme” kabul edilmiştir.
  • Yine 1948’te Birleşmiş Milletler “ İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi” kabul edilmiştir.

II.DÜNYA SAVAŞI VE TÜRKİYE

  • Mihver ve Müttefik Devletler, II.Dünya Savaşı’nda Türkiye’yi coğrafi konum gibi nedenlerden dolayı savaşa sokmak için çaba harcamışlardır.
  • Türkiye uyguladığı tarafsızlık politikasından taviz vermeyerek savaşa girmemiştir.

  • II.Dünya Savaşı Türk Dış Politikası:
    • İç siyasetinde tek parti dönemini yaşayan ve “Milli şef” İsmet İnönü’nün yönetiminde bulunan Türkiye, II.Dünya savaşı başladığında, savaşın dışında ve tarafsız kalarak, toprak bütünlüğünü korumayı amaç edinen bir dış politika izlemeyi esas edinmiştir.
    • Fakat, Türkiye’nin jeopolitik konumu ve öneminden dolayı savaş süresince Mihver ve Müttefik Devletler Türkiye’yi kendi yanlarında savaşa sokmak için büyük çabalar harcamışlardır.
    • II.Dünya savaşı başlarken, Türkiye Batı demokrasileri ile işbirliği yapmış, savaşın Akdeniz’e, Balkanlara ve Orta Doğu’ya yayılmasını önlemek istemiştir. (1939 Ankara Paktı)
    • Savaş başlarında Türkiye bir yanda İngiltere ve Fransa diğer yanda SSCB’nin bulunması izleyeceği politikada bir yol ayrımına gelmiştir.
    • Türkiye ilk başta her iki taraftala da iyi ilişkiler kurmak istemiştir.
    • SSCB, Boğazlar üzerinde Türkiye ile birlikte söz ve kontrol hakkı elde etmek ve Türkiye’nin İngiltere ve Fransa ile yakınlaşmasını engellemek istemiştir.
    • 1939’da Türkiye, İngiltere ve Fransa ile “Karşılıklı Yardım Antlaşması” imzalamıştır.
    • Ayrıca antlaşmaya eklenen ek protokolle Türkiye, kendisini SSCB ile savaşa girmek zorunda bırakacak herhangi bir yükümlülükten muaf tutulmasını istemiştir.
    • 1940’da Balkanlarda yaşanan Alman- Sovyet rekabeti, Türkiye ile SSCB işilkilerini kısmen iyileştirmiştir.
    • 1941’de Almanya ile Türkiye arasında saldırmazlık paktı imzalanmıştır. ( 1941 Türk-Alman Dostluk Antlaşması)
    • ABD’nin ve SSCB’nin, Almanya ile savaşa tutulması Müttefiklerin, Türkiye’yi kendi yanlarına savaşa sokma taleplerini arttırmıştır.
    • 1943’te İngiltere ile Türkiye arasında Adana Konferansı yapılmış ve burada Türkiye’ye yapılacak yardımın arttırlması kararlaştırılmıştır. Ancak Türkiye savaş dışı kalmayı tercih etmiştir.
    • 1943’te Moskova’da bir araya gelen Müttefikler, Türkiye’nin savaşa girmesi için ikna edilmesi kararlaştırılmıştır.
    • Bunun üzerine İngiltere ve Türkiye Dışişleri bakanları 6 Kasım 1943’te I.Kahire Konferansı’nda bir araya gelmişlerdir.
    • Türkiye savaşa girme teklifini burada da reddetmiştir.
    • Roosevelt ve Churchill Türkiye’yi savaşa sokmak için İnönü’yü Kahire’ye davet etmiştir (II.Kahire Konferansı) , İnönü askeri yardımı sağlanması şartıyla savaşa katılabileceğini belirtmiştir.
    • 1944’te Türkiye, Alman gemilerinin Boğazlardan geçmesini engelledi ve Almanya’ya yaptığı ihracatı durdurdu.
    • Yalta Konferansı’ndan sonra İngiltere 20 Şubat 1945’te Türkiye’ye bir muhtıra vererek, 25 Nisan 1945’te Müttefikler arasında San Fransisco Konferansı’nın toplanacağını, buna ise 1 Mart 1945’ten önce Almanya’ya savaş ilan etmiş ülkelerin davet edileceğini, Türkiye’nin de bu tarihten önce savaşa girmeye karar verirse Birleşmiş Milletler Bildirisi’ne katılabileceğini bildirdi.
    • Türkiye bu muhtıradan 3 gün sonra, 23 Şubat 1945’te Almanya’ya

19802
0
0

Hiç yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.
yorum yap

© 2013 KPSS.tv All Rights Reserved Facebook Twitter